Shloka 60
Droṇa-parva Adhyāya 25 — Bhīma’s Disruption of Elephant Formations and Bhagadatta’s Shock Advance
आतुदन् प्ररुजन् भज्जन् निध्नन् विद्रावयन् क्षिपन् | सेनां विभीषयन्नायाद् द्रौणप्रेप्सुर्घटोत्कच:,तत्पश्चात् गदा, परिघ, खड़्ग, पट्टिश, लोहेके घन, पत्थर, कडंगर, भुशुण्डि, प्रास, तोमर, सायक, मुसल, मुदगर, चक्र, भिन्दिपाल, फरसा, धूल, हवा, अग्नि, जल, भस्म, मिट्टीके ढेले, तिनके तथा वृक्षोंसे कौरव-सेनाको पीड़ा देता, शत्रुओंका अंग-भंग करता, तोड़ता-फोड़ता, मारता-भगाता, फेंकता एवं सारी सेनाको भयभीत करता हुआ घटोत्कच वहाँ ट्रोणाचार्यको पकड़नेके लिये आया
sañjaya uvāca |
ātudan prarujan bhajjan nidhnan vidrāvayan kṣipan |
senāṃ vibhīṣayann āyād drauṇaprepsur ghaṭotkacaḥ ||
قال سنجيا: تقدّم غَطوتكچا وهو عازم على القبض على ابن درونا. يطعن ويسحق ويُحطِّم ويقتل ويُفرِّق الصفوف ويقذف الرجال قذفًا، ناشرًا الرعب في أرجاء الجيش. وفي المناخ الأخلاقي للحرب تجسّد اندفاعته تصاعد العنف—الخوف سلاحًا والقوة وسيلةً لكسر إرادة العدو—ومع ذلك يبقى مقيّدًا بقانون الميدان القاتم: إخضاع جيش الخصم.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and overwhelming force function as instruments in war; ethically, it underscores the tragic momentum of violence where victory is pursued by breaking the enemy’s cohesion and morale.
Ghaṭotkaca charges into the battlefield, wreaking havoc and terrifying the opposing host, specifically aiming to seize Droṇa’s son (Aśvatthāman).