Shloka 7
रथचिह्नवर्णनम् / Description of Chariot Standards and Allied Advances
संजय उवाच तान् दृष्टवा चलितानू् संख्ये प्रणुन्नान् द्रोणसायकै: । पज्चालान् पाण्डवान् मत्स्यान् सृज्जयांश्वेदिकिकयान्,संजयने कहा--महाराज! कौरवोंने देखा कि पांचाल, पाण्डव, मत्स्य, सूंजय, चेदि और केकय-देशीय योद्धा युद्धमें द्रोणाचार्यके बाणोंसे पीड़ित हो विचलित हो उठे हैं तथा जैसे समुद्रकी महान् जलराशि बहुत-से नावोंको बहा ले जाती है, उसी प्रकार द्रोणाचार्यके धनुषसे छूटकर शीघ्र ही प्राण हर लेनेवाले बाण-समुदायने पाण्डव-सैनिकोंको मार भगाया है। तब वे सिंहनाद एवं नाना प्रकारके रण-वाद्योंका गम्भीर घोष करते हुए शत्रुओंके रथारोहियों, हाथीसवारों तथा पैदल सैनिकोंको सब ओरसे रोकने लगे
sañjaya uvāca tān dṛṣṭvā calitān yuddhe praṇunnān droṇasāyakaiḥ | pāñcālān pāṇḍavān matsyān sṛñjayāṃś cedi-kekayān ||
قال سنجيا: لمّا رأى الكوروُفَةُ أولئك قد اضطربوا في ساحة القتال—مُطارَدين ومُدفوعين إلى الوراء بسهام درونا—وهم البانشالا، والباندافا، والماتسيا، والسرِنْجَيا، ومحاربو تشِدي وكِكَيَة، أدركوا القوّة الساحقة لبأس درونا الحربي.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, outcomes often hinge on concentrated skill and command (here, Droṇa’s archery), creating an ethical strain: valor and righteous intent do not guarantee safety when violence is expertly applied. It invites reflection on the tragic cost of kṣatriya-duty when mastery of arms becomes the decisive moral-neutral force.
Sañjaya reports that allied forces of the Pāṇḍavas—Pāñcālas, Matsyas, Sṛñjayas, Cedis, and Kekayas—are visibly shaken and driven back under the intense arrow-fire of Droṇācārya during the battle in Droṇa Parva.