Shloka 75
अदृभ्य: स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्त्वं ताभिश्रैक्यं संक्षये यान्ति भूय: । एवं विद्वान प्रभवं चाप्ययं च मत्वा भूतानां तव सायुज्यमेति,जैसे जलसे उसकी बूँदें बिलग हो जाती हैं और क्षीण होनेपर कालक्रमसे वे पुन: जलमें मिलकर उसके साथ एकरूप हो जाती हैं, उसी प्रकार सम्पूर्ण भूत आपसे ही उत्पन्न होते और आपमें ही लीन होते हैं। ऐसा जाननेवाला विद्वान् पुरुष आपका सायुज्य प्राप्त कर लेता है
adṛbhyaḥ stokā yānti yathā pṛthaktvaṃ tābhiś caikyaṃ saṃkṣaye yānti bhūyaḥ | evaṃ vidvān prabhavaṃ cāpyayaṃ ca matvā bhūtānāṃ tava sāyujyam eti ||
كما تنفصل القطرات عن الماء فتبدو متمايزة، ثم إذا تناقصت مع مرور الزمن عادت فاندَمَجت في الماء نفسه وصارت واحدة معه؛ كذلك جميع الكائنات تنشأ منك وتذوب عائدةً إليك. ومن عرف هذا المبدأ وهذا المآل نال السايوجيا (sāyujya): الاتحاد بك.
श्रीनारायण उवाच
Educational Q&A
All beings emerge from the Supreme (Nārāyaṇa) and ultimately return to Him; realizing this cycle of origin (prabhava) and dissolution (apyaya) leads the wise to sāyujya—liberating union—encouraging detachment from transient individuality and steady devotion.
Śrī Nārāyaṇa speaks a doctrinal instruction using a natural metaphor (drops and water) to explain cosmic emanation and reabsorption, framing spiritual knowledge as the means to attain union with the divine amid the Mahābhārata’s broader context of conflict and moral testing.