Shloka 63
रुद्रमीशानवृषभं हरं शम्भुं कपर्दिनम् | चेकितानं परां योनिं तिषछततो गच्छतश्ष ह,वे “रु अर्थात् दुःखको दूर करनेके कारण रुद्र कहलाते हैं। ब्रह्मा आदि लोकपालोंमें सबसे श्रेष्ठ हैं। पापहारी, कल्याणकी प्राप्ति करानेवाले तथा जटाजूटधारी हैं। वे ही सबको चेतना प्रदान करते हैं और वे ही स्थावर-जंगम प्राणियोंके परम कारण हैं
rudram īśāna-vṛṣabhaṃ haraṃ śambhuṃ kapardinam | cekitānaṃ parāṃ yoniṃ tiṣṭhataḥ gacchataś ca ha ||
قال فياسا: «(أُثني على) رودرا (Rudra)—إيشانا (Īśāna)، السيد ذو راية الثور؛ هارا (Hara)، شمبهو (Śambhu)، ذو الشعر المعقود. هو مُوقِظُ الوعي في جميع الكائنات، وهو العِلّةُ العليا للوجود، متحرّكِه وساكنِه. ولأنه يزيل الألم سُمّي “رودرا”؛ وبين براهما وحُماة العوالم هو الأوّل—مُزيلُ الخطيئة وواهِبُ اليُمن.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames Rudra/Śiva as the supreme, auspicious source of all beings and as the remover of suffering and sin—encouraging devotion grounded in ethical purification and recognition of a higher cosmic order.
Vyāsa delivers a eulogy of Rudra using multiple epithets, explaining their significance (remover of sorrow, foremost among divine guardians) and presenting him as the ultimate cause behind all living and non-living existence.