Shloka 443
युध्यस्व कौरवै: सार्ध मा गा पितृनिवेशनम् । उत्तम धर्मका स्वरूप जानना अत्यन्त कठिन है। अधर्म क्या है? इसे समझना भी सरल नहीं है। अब तू कौरवोंके साथ पूर्ववत् युद्ध कर। मुझसे विवाद करके पितृलोकमें जानेकी तैयारी न कर
yudhyasva kauravaiḥ sārdha mā gā pitṛniveśanam | uttama-dharmakasya svarūpaṃ jñātuṃ atyantaṃ kaṭhinam | adharmaḥ kaḥ? enaṃ boddhum api na sulabham | adya tvaṃ kauravaiḥ saha pūrvavat yuddhaṃ kuru | mayā saha vivādaṃ kṛtvā pitṛlokaṃ gantum na sajjasva |
قال دْهْرِشْتَديومْنَة: «قاتِلْ مع الكورافا، ولا تذهب إلى دار الآباء. إن حقيقة الدارما العليا عسيرةٌ جدًّا على المعرفة، وماهية الآدهارما ليست سهلة الفهم كذلك. فارجع إلى القتال مع الكورافا كما كنت من قبل—ولا تُعِدّ نفسك، بمجادلتك لي، للرحيل إلى عالم الأسلاف.»
धृष्टह्युम्न उवाच
Educational Q&A
The verse stresses the complexity of discerning true dharma and adharma, and urges practical adherence to one’s immediate duty in a crisis—here, returning to battle rather than escalating a dispute that could lead to death.
Dhṛṣṭadyumna admonishes an interlocutor to stop arguing with him and to resume fighting; he warns that persisting in quarrel is tantamount to preparing for death and departure to the ancestral realm.