Next Verse

Shloka 1

शीश >> श््जु भ्निध्ररॉभ्राध्यस अष्टा शीर्त्याधिकशततमोब् ध्याय: दुःशासन और सहदेवका, कर्ण और भीमसेनका तथा द्रोणाचार्य और अर्जुनका घोर युद्ध संजय उवाच ततो दुःशासन: क्रुद्ध: सहदेवमुपाद्रवत्‌ । रथवेगेन तीव्रेण कम्पयन्निव मेदिनीम्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर अपने रथके तीव्र वेगसे पृथ्वीको कँपाते हुए-से दुःशासनने कुपित होकर सहदेवपर आक्रमण किया

sañjaya uvāca | tato duḥśāsanaḥ kruddhaḥ sahadevam upādravat | rathavegena tīvreṇa kampayann iva medinīm ||

قال سنجيا: أيها الملك! ثم إن دوحشاسانا، وقد اشتعل غضبًا، اندفع نحو سهاديفا. وبسرعة عربته العاتية بدا كأنه يُرجِف الأرض نفسها—إشارة إلى تصاعد القتال بلا رحمة، حين يدفع السخطُ المحاربَ إلى طلب الغلبة لا إلى ضبط النفس.

संजयSanjaya
संजय:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
दुःशासनःDuhshasana
दुःशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवम्Sahadeva
सहदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाद्रवत्rushed at, attacked
उपाद्रवत्:
TypeVerb
Rootउप + द्रु
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रथवेगेनby the speed of (his) chariot
रथवेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
तीव्रेणfierce, swift
तीव्रेण:
TypeAdjective
Rootतीव्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
कम्पयन्shaking, causing to tremble
कम्पयन्:
TypeVerb
Rootकम्पय् (कम्प् + णिच्)
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duḥśāsana
S
Sahadeva
R
ratha (chariot)
M
medinī (earth)

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) propels action in war, often eclipsing discernment and restraint; it implicitly contrasts impulsive aggression with the ethical ideal of self-control even amid kṣatriya conflict.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duḥśāsana, enraged, charges directly at Sahadeva with a chariot rush so forceful it seems to shake the earth, marking the start of their fierce engagement in this chapter.