Shloka 1
ऑपन-माज बछ। अकाल पज्चाशीरत्याधिकशततमो< ध्याय: दुर्योधनका उपालम्भ और द्रोणाचार्यका व्यंगपूर्ण उत्तर संजय उवाच ततो दुर्योधनो द्रोणमभिगम्याब्रवीदिदम् | अमर्षवशमापन्नो जनयन् हर्षतेजसी,संजय कहते हैं--राजन्! तदनन्तर अमर्षमें भरे हुए दुर्योधनने द्रोणाचार्यके पास जाकर उनमें हर्षोत्साह और उत्तेजना पैदा करते हुए इस प्रकार कहा
sañjaya uvāca | tato duryodhano droṇam abhigamyābravīd idam | amarṣavaśam āpanno janayan harṣatejasī |
قال سنجيا: «ثم إن دريودهنَ، وقد استبدّ به السخط والضغينة، دنا من درونَاتشاريا وقال هذه الكلمات، يريد أن يوقِد فيه الفرح والحماسة وحرارة البأس.» وفي تلك اللحظة تكشف ثورته عن قائدٍ تحرّكه كبرياءٌ مجروحة، يحاول أن يوجّه إرادة معلّمه بالاستفزاز والتشجيع وسط الشدّة الأخلاقية التي تفرضها الحرب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how resentment (amarṣa) can drive a person to pressure others—here, a king attempts to shape a teacher-commander’s resolve by stirring excitement and martial vigor. Ethically, it points to the danger of leadership rooted in wounded pride rather than clear discernment and dharmic restraint.
After the preceding events in the war, Duryodhana—agitated and resentful—goes to Droṇācārya and begins speaking, intending to rouse Droṇa’s enthusiasm and fighting spirit. This sets up a pointed exchange in which Duryodhana reproaches or provokes, and Droṇa responds.