Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

कृष्णाश्रया: कृष्णबला: कृष्णनाथाश्न पाण्डवा: । कृष्ण: परायणं चैषां ज्योतिषामिव चन्द्रमा:,“श्रीकृष्ण ही पाण्डवोंके आश्रय, बल और रक्षक हैं। जैसे नक्षत्रोंके परम आश्रय चन्द्रमा हैं, उसी प्रकार इन पाण्डवोंका सबसे बड़ा सहारा श्रीकृष्ण हैं

sañjaya uvāca | kṛṣṇāśrayāḥ kṛṣṇabalāḥ kṛṣṇanāthāś ca pāṇḍavāḥ | kṛṣṇaḥ parāyaṇaṃ caiṣāṃ jyotiṣām iva candramāḥ ||

قال سنجيا: إنّ الباندافا يتّكئون على كريشنا؛ وقوّتهم كريشنا؛ وحاميهم وربّهم كريشنا. وكريشنا لهم هو الملجأ الأعلى، كما أنّ القمر هو السند الأسمى والنور الهادي بين أنوار السماء.

कृष्णाश्रयाःhaving Krishna as refuge
कृष्णाश्रयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृष्णाश्रय (कृष्ण + आश्रय)
FormMasculine, Nominative, Plural
कृष्णबलाःhaving Krishna as strength
कृष्णबलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृष्णबल (कृष्ण + बल)
FormMasculine, Nominative, Plural
कृष्णनाथाःhaving Krishna as lord/protector
कृष्णनाथाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृष्णनाथ (कृष्ण + नाथ)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
परायणम्supreme resort/refuge
परायणम्:
Karta
TypeNoun
Rootपरायण
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एषाम्of these (of them)
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
ज्योतिषाम्of the luminaries/stars
ज्योतिषाम्:
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चन्द्रमाःthe moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛṣṇa
P
Pāṇḍavas
C
Candramā (the Moon)
J
Jyotiṣ (heavenly luminaries)

Educational Q&A

The verse teaches that the Pāṇḍavas’ true security and strength lie in taking refuge in Kṛṣṇa as their guiding protector; in a dharmic struggle, moral clarity and divine-aligned leadership become the decisive support, like the moon steadying and orienting the lights of the night sky.

In the midst of the Drona Parva war account, Sañjaya describes the Pāṇḍavas’ position and morale by emphasizing their dependence on Kṛṣṇa—portraying him as their refuge, strength, and lord—using the moon-and-stars simile to convey his central, sustaining role.