Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

साश्वध्वजरथ: संख्ये धृतराष्ट्र पतेद्‌ भुवि । विना जनार्दन॑ पार्थो योगानामीश्वरं प्रभुम्‌,महाराज धृतराष्ट्र! यदि योगेश्वर भगवान्‌ श्रीकृष्ण न हों तो अर्जुन घोड़े, ध्वज और रथसहित निश्चय ही युद्धमें धराशायी हो जायेँ

sāśvadhvajarathaḥ saṅkhye dhṛtarāṣṭra pated bhuvi | vinā janārdanaṃ pārtho yogānām īśvaraṃ prabhum ||

قال سنجيا: «يا دِهريتاراشترا، في لُجَّةِ القتال يسقط بارثا (أرجونا) لا محالة إلى الأرض مع خيله ورايته وعربته، لو كان بغير جناردانا—شري كريشنا، ربّ اليوغا وسيدها، المولى المتصرف.»

he (that one)
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्व-ध्वज-रथःwith horse, banner, and chariot (i.e., horse-banner-chariot as a unit)
अश्व-ध्वज-रथः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व/ध्वज/रथ
FormMasculine, Nominative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
धृतराष्ट्रO Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Vocative, Singular
पतेत्would fall
पतेत्:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular
विनाwithout
विना:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootविना
जनार्दनम्Janārdana (Kṛṣṇa)
जनार्दनम्:
Apadana
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
योगानाम्of yogas / of disciplines
योगानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Genitive, Plural
ईश्वरम्the lord
ईश्वरम्:
Apadana
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुम्the master
प्रभुम्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Accusative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
धृतराष्ट्रO Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pārtha (Arjuna)
J
Janārdana (Śrī Kṛṣṇa)
H
horses
B
banner/standard (dhvaja)
C
chariot (ratha)
B
battlefield (saṅkhya)

Educational Q&A

Human strength and strategy are portrayed as fragile without right guidance and the higher power of yoga embodied by Kṛṣṇa; ethical steadiness and success in a dharmic struggle depend on alignment with the Lord (Yogeśvara) rather than mere force.

Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra, emphasizing that Arjuna’s survival and effectiveness in the war hinge on Kṛṣṇa’s presence as charioteer and divine protector; without him Arjuna would be brought down in battle along with his entire chariot apparatus.