भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं
Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma
इस प्रकार समरभूमिमें राक्षसराज घटोत्कचको घायल करके महारथी द्रोणपुत्रने बड़े जोरसे गर्जना की ।। पूजितस्तव पुत्रैश्न सर्वयोधैश्व भारत । वपुषातिप्रजज्वाल मध्याह्न इव भास्कर:,भरतनन्दन! उस समय सम्पूर्ण योद्धाओं तथा आपके पुत्रोंद्वारा पूजित हुआ अश्वत्थामा अपने शरीरसे मध्याह्न-कालके सूर्यकी भाँति अत्यन्त प्रकाशित हो रहा था
sañjaya uvāca |
iti prakāraṁ samara-bhūmau rākṣasa-rājaṁ ghaṭotkacaṁ ghālayitvā mahā-rathī droṇa-putro 'śvatthāmā mahā-vegena garjanāṁ cakāra ||
pūjitas tava putraiś ca sarva-yodhaiś ca bhārata |
vapuṣātiprajajvāla madhyāhna iva bhāskaraḥ ||
bharata-nandana! tadā sampūrṇa-yoddhābhiḥ tava putraiś ca pūjitaḥ aśvatthāmā sva-vapuṣā madhyāhna-kāla-sūrya iva atīva prakāśamānaḥ babhūva |
قال سانجيا: هكذا في ساحة القتال، بعدما جرح جرحًا بالغًا غَطوتكَتشا (Ghaṭotkaca)، ملكَ الرّاكشاسا، أطلق أَشْوَتْثَامَا (Aśvatthāmā) ابنَ درونا—وهو من عظماء فرسان العربة—زئيرًا هائلًا. وقد أُكرم من أبنائك ومن جميع المقاتلين، يا بهاراتا، فتألّق بجسده كالشمس في كبد السماء. يا بهجة آل بهاراتا، في تلك اللحظة كان أَشْوَتْثَامَا، وقد مجّدته الجموع وأبناؤك، يشعّ بضياءٍ طاغٍ—صورةً لكبرياء الحرب وللنشوة المُسكِرة التي تمنحها أصداء المديح في القتال.
संजय उवाच
The verse highlights how battlefield success brings public acclaim and a dazzling aura of power, yet it also hints at the moral danger of being intoxicated by victory and praise—especially in a war where adharma can hide behind heroic display.
After Aśvatthāmā grievously wounds Ghaṭotkaca, he lets out a mighty roar. The Kaurava princes and the assembled warriors honour him, and Sanjaya describes him as shining like the midday sun.