Previous Verse
Next Verse

Shloka 163

Droṇa’s Withdrawal, Death, and the Kaurava Rout (द्रोणनिधन-प्रसङ्गः)

नरेन्द्र! जैसे शरत्कालमें मध्याह्नका सूर्य अपनी प्रखर किरणोंसे भारी संताप देता है, उसी प्रकार उस युद्धस्थलमें महान्‌ अग्निके समान तेजस्वी महामना विप्रवर द्रोणाचार्य पाण्डवोंके लिये संतापकारी हो रहे थे ।। इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे दीपोद्योतने त्रिषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:

narendra! yathā śaratkāle madhyāhna-sūryaḥ sva-prakhara-kiraṇaiḥ bhāri santāpaṃ dadāti, tathā tasmin yuddha-sthale mahān agnir iva tejasvī mahāmanā vipra-varaḥ droṇācāryaḥ pāṇḍavān prati santāpa-kārī babhūva.

قال سَنْجَيا: «يا أيها الملك! كما أن شمسَ الظهيرة في فصل الخريف، بأشعتها الحادّة، تُلقي حرًّا شديدًا، كذلك في ساحة القتال كان دروṇاتشاريا—عظيمَ النفس، أرفعَ البراهمة—متألّقًا كالنار العظمى، فصار على الباندافا عذابًا مُحرقًا كاللهيب».

नरेन्द्रO king (lord of men)
नरेन्द्र:
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शरत्कालेin the autumn season
शरत्काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरत्काल
FormMasculine, Locative, Singular
मध्याह्नस्यof midday
मध्याह्नस्य:
TypeNoun
Rootमध्याह्न
FormMasculine, Genitive, Singular
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्रखरकिरणैःwith its very intense rays
स्वप्रखरकिरणैः:
Karana
TypeNoun
Rootस्व-प्रखर-किरण
FormMasculine, Instrumental, Plural
भारीम्heavy, severe
भारीम्:
TypeAdjective
Rootभारी
FormFeminine, Accusative, Singular
सन्तापम्heat, torment
सन्तापम्:
Karma
TypeNoun
Rootसन्ताप
FormMasculine, Accusative, Singular
ददातिgives, causes
ददाति:
TypeVerb
Rootदा
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
युद्धस्थलेon the battlefield
युद्धस्थले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्धस्थल
FormNeuter, Locative, Singular
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्निसमःlike fire
अग्निसमः:
TypeAdjective
Rootअग्नि-सम
FormMasculine, Nominative, Singular
तेजस्वीradiant, powerful
तेजस्वी:
TypeAdjective
Rootतेजस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महामनाgreat-souled
महामना:
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
विप्रवरःbest of brahmins
विप्रवरः:
TypeNoun
Rootविप्रवर
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रोणाचार्यःDronacharya
द्रोणाचार्यः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोणाचार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pandavas / for the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
सन्तापकरःcausing torment
सन्तापकरः:
TypeAdjective
Rootसन्तापकर
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was, became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (Narendra)
D
Droṇācārya
P
Pāṇḍavas
B
battlefield (yuddha-sthala)
M
midday sun (madhyāhna-sūrya)
A
autumn season (śaratkāla)
F
fire (agni)