Shloka 14
Droṇa’s Withdrawal, Death, and the Kaurava Rout (द्रोणनिधन-प्रसङ्गः)
नागा: सयक्षोरगकिन्नराश्न हृष्टा दिविस्था जगृहुः प्रदीपान् | नृपश्रेष्ठ दुर्योधनकी आज्ञा पाकर उन पैदल सिपाहियोंने बड़े हर्षके साथ हाथोंमें मशालें ले लीं। आकाशमें खड़े हुए देवता, ऋषि, गन्धर्व, देवर्षि, विद्याधर, अप्सराओंके समूह, नाग, यक्ष, सर्प और किन्नर आदिने भी प्रसन्न होकर हाथोंमें प्रदीप ले लिये ।। १३ ई ।। दिग्देवतेभ्यश्ष॒ समापतन्तो- <दृश्यन्त दीपा: ससुगन्धितैला:
sañjaya uvāca | nāgāḥ sa-yakṣoraga-kinnarāś ca hṛṣṭā divi-sthā jagṛhuḥ pradīpān | dṛśyante dīpāḥ sa-sugandhitailāḥ dig-devatebhyaḥ samāpatantaḥ ||
قال سنجيا: وابتهاجًا أخذت الناغا—مع الياكشا، والكائنات الأفعوانية (أوراغا)، والكينّارا—وهم قائمون في السماء، مصابيح بأيديهم. وكانت المصابيح المملوءة بزيتٍ معطّر تُرى كأنها تهبط من حُرّاس الجهات. فغمر المشهد ساحة القتال بنورٍ غريبٍ مهيب، كأن النظام السماوي نفسه يوسم تلك اللحظة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how human conflict is portrayed as occurring under a broader cosmic gaze: celestial beings and directional deities respond with visible signs (lamps), suggesting that war is not merely political but morally and cosmically consequential.
Sañjaya describes a striking spectacle: heavenly beings—Nāgas, Yakṣas, serpent-beings, and Kinnaras—joyfully take up lamps, and lamps with fragrant oil are seen descending from the guardians of the directions, illuminating the scene around the battlefield.