Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

दुःशासन-सहदेव-संक्षोभः; भीम-राधेय-गदायुद्धम्; द्रोण-पार्थ-अस्त्रसंग्रामः

Duhshasana–Sahadeva Clash; Bhima–Karna Mace Exchange; Drona–Arjuna Astra Duel

ततो दुर्योधनो राजा भारद्वाजेन संवृतः । अभ्ययात्‌ पाण्डवान्‌ संख्ये ततो युद्धमवर्तत

tato duryodhano rājā bhāradvājena saṁvṛtaḥ | abhyayāt pāṇḍavān saṅkhye tato yuddham avartata ||

ثم إن الملك دوريوذانا، مصحوبًا ومسنودًا ببهارادفاجا (درونا)، تقدّم في ساحة القتال لملاقاة الباندافا؛ ومن تلك اللحظة اندفعت المعركة. وتُبرز الآية كيف أن القيادة إذا اتكأت على مُعلّمٍ محاربٍ شديد البأس صعّدت النزاع، فحوّلت العزم إلى حربٍ مكشوفة.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तस्मात्/तदनन्तरम्-अर्थे)
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भारद्वाजेनby Bhāradvāja (Droṇa)
भारद्वाजेन:
Karana
TypeNoun
Rootभारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
संवृतःsurrounded, accompanied
संवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम् + वृ (धातु) → संवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (भूतकर्मणि/भूतकृत्, क्त)
अभ्ययात्approached, advanced toward
अभ्ययात्:
TypeVerb
Rootअभि + या (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तदनन्तरम्-अर्थे)
युद्धम्battle, fighting
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवर्ततarose, commenced, took place
अवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) (आत्मनेपद) / वर्त् (धातु) → अवर्तत
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

संयज उवाच

D
Duryodhana
B
Bhāradvāja (Droṇa)
P
Pāṇḍavas
B
battlefield (saṅkhya)

Educational Q&A

The verse highlights how decisive action by a ruler, especially when backed by a formidable mentor-warrior, can rapidly transform tension into full-scale war—emphasizing ethical responsibility in leadership and the consequences of choosing confrontation.

Duryodhana, with Droṇa (called Bhāradvāja) at his side, moves to engage the Pāṇḍavas in battle; this advance triggers the outbreak or intensification of fighting.