Previous Verse
Next Verse

Shloka 77

अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa

Chapter 161

एष राजा महाबाहुरमर्षी क्रोधमूर्च्छित: । पतज्जवृत्तिमास्थाय फाल्गुनं योद्धुमिच्छति,“यह अमर्षशील महाबाहु राजा दुर्योधन क्रोधसे अपनी सुधबुध खो बैठा है और पतंगोंकी वृत्तिका आश्रय ले अर्जुनके साथ युद्ध करना चाहता है

sañjaya uvāca | eṣa rājā mahābāhur amarṣī krodha-mūrcchitaḥ | pataṅga-vṛttim āsthāya phālgunaṃ yoddhum icchati ||

قال سَنجايا: «إن هذا الملك، عظيم الساعدين شديد الأنفة لا يطيق الإهانة، قد غمره الغضب حتى فقد صفاء الحكم. وقد سلك مسلكًا طائشًا كالفراشة التي تندفع إلى اللهب، وهو الآن يرغب في مقاتلة فالغونا (أرجونا).»

एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
अमर्षीintolerant, impatient
अमर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधमूर्च्छितःfrenzied/overcome by anger
क्रोधमूर्च्छितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोधमूर्च्छित
FormMasculine, Nominative, Singular
पतत्flying (as a moth/insect)
पतत्:
Karma
TypeVerb
Rootपत् (पतति)
Formशतृ (present active participle), Neuter, Accusative, Singular
जवृत्तिम्course, manner of movement/behavior
जवृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to, adopting
आस्थाय:
Karana
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Non-finite
फाल्गुनम्Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Accusative, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध्
Formतुमुन् (infinitive), Non-finite
इच्छतिwishes, desires
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormLat (Present), Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
A
Arjuna (Phālguna)

Educational Q&A

Uncontrolled anger and wounded pride can eclipse discernment, driving a person toward self-destructive choices—like a moth rushing into fire. The verse warns that valor without restraint becomes ruinous.

Sañjaya describes Duryodhana as anger-blinded and resentful, adopting a reckless resolve to confront Arjuna (Phālguna) directly, despite the danger and imbalance of prowess.