Previous Verse
Next Verse

Shloka 136

अध्याय १५९ — रात्रौ श्रमविरामः

Night Exhaustion and Brief Pause in Battle

निचखान महाबाहु: पुरंदर इवाशनिम्‌ | तब महाबाहु प्रतीपपुत्र बाह्नीकने अत्यन्त कुपित हो भीमसेनकी छातीमें अपनी शक्ति धँसा दी, मानो देवराज इन्द्रने किसी पर्वतपर वज्र मारा हो

nicakhāna mahābāhuḥ purandara ivāśanim | tadā mahābāhuḥ pratīpaputraḥ bāhlīkaḥ atyantaṁ kupito bhīmasenasya chātiṁ prati svāṁ śaktiṁ dhaṁsāpayām āsa, yathā devarāja indraḥ parvate vajraṁ hanyāt ||

قال سنجيا: غرسها المحارب عظيم الساعد كما يلقي بوراندرا (إندرا) صاعقته. ثم إن باهليكا، ابن براتيبا عظيم الذراعين، وقد اشتعل غضبًا بالغًا، طعن بهيماسينا في صدره برمحه—كأن إندرا، ملك الآلهة، ضرب جبلًا بالڤَجْرَة (الصاعقة).

निचखानdug in / drove in
निचखान:
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुरंदरःPurandara (Indra)
पुरंदरः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike / as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अशनिम्thunderbolt
अशनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअशनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bāhlīka
B
Bhīmasena (Bhīma)
P
Pratīpa
I
Indra (Purandara, Devarāja)
Ś
Śakti (spear/javelin)
V
Vajra (thunderbolt)
M
Mountain (Parvata)

Educational Q&A

The verse highlights how unchecked wrath (krodha) intensifies destructive action even within the framework of kṣatriya warfare. The epic repeatedly suggests that while battle may be a duty, inner discipline and restraint remain ethical ideals, and violent deeds carry moral and karmic weight.

Sañjaya describes Bāhlīka, in extreme anger, driving his śakti (spear/javelin) into Bhīma’s chest. The force of the blow is compared to Indra striking a mountain with the vajra, emphasizing the ferocity and power of the attack.