Previous Verse
Next Verse

Shloka 80

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

दौ्णिं प्राच्छादयद्‌ बाणै: स्वर्भानुरिव भास्करम्‌ | तदनन्तर अपने चक्रको धरतीपर गिराया हुआ देख घटोत्कचने अपने बाणोंकी वर्षासे अश्व॒त्थामाको उसी प्रकार ढक दिया, जैसे राहु सूर्यको आच्छादित कर देता है ।। घटोत्कचसुत: श्रीमान्‌ भिन्नाउजनचयोपम:

sañjaya uvāca |

drauṇiṁ prācchādayad bāṇaiḥ svarbhānur iva bhāskaram |

tad-anantaraṁ apane cakra-ko dharatī-par girāyā huā dekh ghaṭotkacane apane bāṇoṁ-kī varṣā-se aśvatthāmā-ko usī prakāra ḍhak diyā, jaise rāhu sūrya-ko ācchādit kar detā hai ||

ghaṭotkaca-sutaḥ śrīmān bhinnāñjana-cayopamaḥ ||

قال سانجيا: لقد غُطِّي دراوني (أَشْوَتْثَامَا) بوابلٍ كثيفٍ من السهام، كما يحجب سْوَرْبْهَانُو (راهُو) الشمسَ عند الكسوف. ثم، إذ رأى غَطوتكَجَة قرصَه ساقطًا على الأرض، أمطر أَشْوَتْثَامَا من جديد بسيلٍ من النبال، مُغلِّفًا إيّاه—كما يُعتم راهُو قرص الشمس. وبدا الابنُ الممجَّد لِغَطوتكَجَة ككومةٍ من الكُحل المتحطّم: داكنًا مهيبًا في قلب عاصفة السلاح.

द्रौणिम्Drona's son (Ashvatthama)
द्रौणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रौणि (अश्वत्थामा)
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राच्छादयत्covered, concealed
प्राच्छादयत्:
Karta
TypeVerb
Rootछाद् (आच्छादन)
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्वर्भानुःSvarbhanu (Rahu)
स्वर्भानुः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वर्भानु (राहु)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भास्करम्the sun
भास्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootभास्कर
FormMasculine, Accusative, Singular
घटोत्कचसुतःson of Ghaṭotkaca
घटोत्कचसुतः:
Karta
TypeNoun
Rootघटोत्कच-सुत
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्splendid, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भिन्नौजःof shattered vigor / whose strength is broken
भिन्नौजः:
Karta
TypeAdjective
Rootभिन्न-ओजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
जनचय-उपमःcomparable to a multitude of men
जनचय-उपमः:
Karta
TypeAdjective
Rootजनचय-उपम
FormMasculine, Nominative, Singular

सयजय उवाच

S
Sañjaya
D
Drauṇi (Aśvatthāmā)
G
Ghaṭotkaca
G
Ghaṭotkaca’s son (Añjanaparvan)
S
Svarbhānu / Rāhu
B
Bhāskara (Sun)
C
Cakra (discus)
A
Arrows (bāṇa)

Educational Q&A

The verse highlights how warfare intensifies through retaliation: when a weapon is lost or a setback occurs, the fighter responds with renewed force. Ethically, it illustrates the Mahābhārata’s recurring tension between valor and the spiraling consequences of anger and competitive escalation on the battlefield.

In the Drona Parva battle scene, Aśvatthāmā (Drauṇi) is overwhelmed by a thick barrage of arrows, compared to the Sun being eclipsed by Rāhu. After Ghaṭotkaca sees his discus fall, he answers by further blanketing Aśvatthāmā with an even heavier rain of arrows; the verse also notes the dark, striking appearance of Ghaṭotkaca’s son.