वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च
The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel
तस्य तस्य शिरकश्शकछित्त्वा ययुद्रोणशरा:क्षितिम् जो-जो योद्धा पुरुष द्रोणाचार्यके सामने खड़ा होता, उसी-उसीका सिर काटकर द्रोणाचार्यके बाण धरतीमें समा जाते थे || ४४ ई || एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना
sañjaya uvāca |
tasya tasya śiraḥ kṛtvā chittvā yayuḥ droṇaśarāḥ kṣitim |
yo yo yoddhā puruṣaḥ droṇācāryaṃ samabhavat sammukhaḥ sthitaḥ | tasya tasya śiraś chittvā droṇācāryasya śarāḥ kṣitim samāviśan ||
evaṃ sā pāṇḍavī senā vadhyamānā mahātmanā ... ||
قال سنجيا: كلُّ من—كلُّ محاربٍ على حدة—وقف في مواجهة دروṇاتشاريا قُطِع رأسه، وكانت سهام درونا، بعد أن تُنجز عملها، تغوص في الأرض. وهكذا ظل جيش الباندافا، وهو يُقتل على يد ذلك العظيم النفس، يتعرض للدمار المتتابع. ويُبرز المقطع الكفاءة المرعبة للمهارة القتالية حين تُقرن بواجب الحرب، كما يلمّح إلى الثقل الأخلاقي للمذبحة الجماعية وإن جرت تحت راية واجب الكشاتريا.
सयजय उवाच
The verse highlights how extraordinary skill and resolve in war can produce overwhelming destruction; it implicitly invites reflection on the ethical gravity of violence even when carried out as a warrior’s duty (kṣatriya-dharma).
Sañjaya describes Droṇa’s lethal dominance: any warrior who confronts him is beheaded, and Droṇa’s arrows then sink into the ground, as the Pāṇḍava forces are steadily cut down.