Shloka 103
वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च
The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel
पंरतु द्रोणपुत्र अश्वत्थामा अपने पास आनेसे पहले ही उस बाण-वर्षाको बाणोंद्वारा नष्ट कर देता था। इससे आकाशकमें बाणोंका दूसरा संग्राम-सा मच गया था ।। अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिज्जैस्तदा बभौ | विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम्,अस्त्रोंके परस्पर टकरानेसे जो आगकी चिनगारियाँ छूटती थीं, उससे रात्रिके प्रथम प्रहरमें आकाश जुगनुओंसे चित्रित-सा प्रतीत होता था
athāstrasammardakṛtair visphulijjais tadā babhau | vibhāvarīmukhe vyoma khadyotair iva citritam ||
قال سنجيا: إن أشوَتّاما ابنَ دروṇa كان يُفني وابلَ السهام بسهامه قبل أن يدنو منه؛ فغدا في السماء كأنما قامت معركةٌ ثانية للسهام. وحين كانت الأسلحة تتصادم وتحتكّ ببعضها، تناثرت شرارات النار؛ وفي الهزيع الأول من الليل بدا الفضاء كأنه مُزدانٌ بوميض اليراعات.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how warfare magnifies human skill into dazzling spectacle, yet that brilliance arises from mutual destruction. It invites reflection on the ethical cost of martial excellence when it serves anger and escalation rather than restraint and dharma.
In the night’s early watch, opposing missiles collide in midair, producing sparks. The sky looks speckled like it is filled with fireflies, conveying the intensity of Aśvatthāmā’s countering of incoming weapon-showers and the broader missile-duel in the battle.