Shloka 16
घटोत्कच-कर्णयुद्धम्
Ghaṭotkaca–Karna Combat and the Release of Śakti
कर्ण बोला--भाई! तुम आचार्यकी निन्दा न करो। वह ब्राह्मण तो अपने बल, शक्ति और उत्साहके अनुसार प्राणोंका भी मोह छोड़कर युद्ध करता ही है ।। यद्येनं समतिक्रम्य प्रविष्ट: श्वेतवाहन: । नात्र सूक्ष्मोडपि दोष: स्यादाचार्यस्य कथंचन,यदि श्वेतवाहन अर्जुन आचार्य द्रोणका उल्लंघन करके सेनामें घुस गये तो इसमें किसी प्रकार आचार्यका कोई सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म दोष नहीं है
karṇa uvāca—bhrātā, tvam ācāryasya nindāṃ mā kārṣīḥ. sa brāhmaṇaḥ sva-bala-śakty-utsāhānusāreṇa prāṇānām api mohaṃ tyaktvā yuddham eva karoti. yady enaṃ samatikramya praviṣṭaḥ śvetavāhanaḥ, nātra sūkṣmo ’pi doṣaḥ syād ācāryasya kathaṃcana.
قال كَرْنا: «يا أخي، لا تُسِئ إلى المعلّم. إن ذلك البرهمي يقاتل وقد طرح حتى التعلّق بالحياة، على قدر قوته وبأسه وعزيمته. وإن كان أرجونا—ذو الجياد البيضاء—قد دخل صفوف الجيش بعد أن تجاوز درونا، فليس على المربّي في ذلك أدنى ذنبٍ على أي وجه.»
कर्ण उवाच
Educational Q&A
Karna argues against unfair blame: a teacher-warrior acts within human limits of strength and circumstance, and an opponent’s breakthrough does not automatically imply the preceptor’s moral or professional failure. The verse emphasizes restraint in criticism, especially toward a guru, and careful attribution of responsibility.
In the Drona Parva battle context, someone is criticizing Droṇa for allowing Arjuna (Śvetavāhana) to penetrate the formation or pass beyond him. Karna responds by defending Droṇa’s conduct, asserting that Droṇa fights with full commitment and that Arjuna’s entry does not constitute any fault of the ācārya.