Shloka 46
अब्रवीद् वासुदेवं च पाण्डवं च धनंजयम् | फिर उनके कमलके समान कान्तिमान् सुन्दर मुखपर हाथ फेरते हुए वे वसुदेवनन्दन श्रीकृष्ण और पाण्डुपुत्र अर्जुनसे इस प्रकार बोले--,हन्यन्ते निहताश्चैव विनड्क्ष्यन्ति च भारत । तव क्रोधहता होते कौरवा: शत्रुसूदन “भारत! शत्रुसूदन! ये सारे कौरव आपके क्रोधसे ही नष्ट होकर मारे गये हैं, मारे जाते हैं और भविष्यमें भी मारे जायँगे
sañjaya uvāca |
abravīd vāsudevaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanañjayam |
hanyante nihatāś caiva vinaśyanti ca bhārata |
tava krodha-hatā hote kauravāḥ śatru-sūdana ||
قال سنجيا: ثم توجّه بالكلام إلى فاسوديفا (كريشنا) وإلى الباندَفي دهننجايا (أرجونا) قائلاً: «يا بهاراتا! يا قاهر الأعداء! إن هؤلاء الكاورافا، وقد صُرِعوا بسخطك، يُقتَلون الآن، وقد قُتِلوا من قبل، وسيُبادون إبادةً تامّة فيما يأتي».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights krodha (wrath) as a powerful causal force: once unleashed in war, it accelerates destruction and makes outcomes feel inevitable. Ethically, it cautions that even in a dharmic conflict, anger can become the instrument through which mass ruin is brought about.
Sañjaya reports that someone (in the battle context) addresses Kṛṣṇa and Arjuna, declaring that the Kauravas have been killed, are being killed, and will be destroyed—attributing their downfall to Arjuna’s wrath and martial onslaught.