Shloka 886
अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्
Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca
आनाभि निरमज्जंक्ष रथचक्राणि शोणिते । समस्त प्राणियोंके प्रॉलयकालके समान जब वह महाभीषण अत्यन्त दारुण महान् एवं दुर्लड़घ्य संग्राम चल रहा था, उस समय रक्तकी वर्षासे और वायुके वेगपूर्वक चलनेसे रुधिरसे भीगे हुए धरातलकी धूल शान्त हो गयी। रथके पहिये नाभितक खूनमें डूबे हुए थे
sañjaya uvāca | ānābhi niramajjakṣa rathacakrāṇi śoṇite | samasta-prāṇināṁ pralaya-kāla-samāne yadā sa mahābhīṣaṇo 'tyanta-dāruṇo mahān durlaṅghyaś ca saṅgrāmo vartamāna āsīt, tadā raktavarṣeṇa vāyoś ca vegena rudhira-sikta-dharātala-rajo 'pi śāntaṁ babhūva | rathasya cakrāṇi nābhi-paryantaṁ rakte nimagnāni āsan |
قال سَنْجَيا: غاصت عجلات المركبات في الدم حتى محاورها. وبينما كانت تلك المعركة العظمى—المروِّعة، البالغة القسوة، العسيرة الاجتياز كزمن الفناء العام للكائنات—تستعر، هدّأت أمطار الدم وقوة الريح غبار الأرض المبتلة بالدم. وكانت العجلات مغمورة في القَتَام حتى السُّرّة، كاشفةً حربًا تجاوزت مقياس البشر وصارت رؤيا خرابٍ جماعي.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses pralaya-like imagery to show how unchecked warfare collapses ordinary moral and human limits; it implicitly warns that adharma-driven conflict produces collective ruin, where even nature (dust, wind, rain) seems to participate in the devastation.
Sanjaya describes the battlefield at a peak of carnage: blood is so abundant that chariot-wheels sink up to their hubs, and the dust on the ground—normally raised by movement—has settled because the earth is drenched with blood and driven by strong winds and a 'rain of blood.'