Previous Verse
Next Verse

Shloka 733

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

न्यवधीत्‌ तावकं सैन्यं शरैरकाग्निसंनि भै: । श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर प्रतापी पाण्डुपुत्र अर्जुनने सूर्य और अग्निके समान तेजस्वी बाणोंद्वारा आपकी सेनाका वध आरम्भ किया

sañjaya uvāca |

nyavadhīt tāvakaṃ sainyaṃ śarair arkāgnisaṃnibhaiḥ |

قال سَنْجَيا: لما قال شري كريشنا ذلك، شرع أرجونا، ابن باندو الجسور، يفتك بجيشك بسهام متقدة كالشمس والنار. وفي مناخ الحرب الأخلاقي، كان ذلك تنفيذًا لا يلين لواجب الكشاتريا؛ فالقوة لا تُستعمل لهوى شخصي، بل ثمرةُ ولاءٍ مختار وزخمِ صراعٍ موثوقٍ بالدَّهَرْما لا يُردّ.

न्यवधीत्slew, killed
न्यवधीत्:
TypeVerb
Rootवध्
Formलुङ् (Aorist), 3, Singular, परस्मैपदम्
तावकम्your (belonging to you)
तावकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतावक
FormNeuter, Accusative, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अकाग्निसंनिभैःresembling the sun and fire
अकाग्निसंनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअकाग्निसंनिभ
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tāvakaṃ')
A
Arjuna
P
Pāṇḍu
K
Kṛṣṇa (contextual, per accompanying Hindi note)
A
arrows (śara)
S
sun (arka)
F
fire (agni)

Educational Q&A

The verse underscores the harsh reality of dharma-bound warfare: once battle is joined, a warrior’s duty is carried out with unwavering resolve. It highlights how power and skill, symbolized by sun- and fire-like arrows, become instruments of consequence within a conflict shaped by prior choices and loyalties.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna has begun slaughtering the Kaurava forces, using blazing arrows likened to the sun and fire, signaling a fierce escalation in the fighting.