Shloka 34
Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)
चरन्तौ विविधान् मार्गान् मण्डलानि च भागश:,क्रोधमें भरे हुए वे दोनों शत्रुमर्दन वीर पृथक्-पृथक् नाना प्रकारके मार्ग और मण्डल (पैंतरे और दाँव-पेंच) दिखाते हुए एक-दूसरेपर बारंबार चोट करने लगे। उनके हाथोंमें तलवारें चमक रही थीं। उन दोनोंके ही कवच विचित्र थे तथा वे निष्क और अंगद आदि आभूषणोंसे विभूषित थे
sañjaya uvāca | carantau vividhān mārgān maṇḍalāni ca bhāgaśaḥ, krodhamenaṃ bhare hue ve dvau śatrumardana vīrau pṛthak-pṛthak nānāprakārake mārgāṇi ca maṇḍalāni (paiṃtare ca dāṃva-peṃca) darśayantaḥ parasparaṃ bāraṃbāraṃ prahārān cakratuḥ | tayoḥ karayoḥ khaḍgāḥ prabhānti sma | ubhayor api kavacāni vicitrāṇi, niṣka-aṅgada-ādi-ābharaṇaiś ca vibhūṣitau |
قال سانجيا: سلكا مسالك شتّى ودَارا في دوائر محسوبة؛ وهذان البطلان الكاسران للأعداء—وقد امتلأت قلوبهما غضبًا—كانا يفترقان ثم يقتربان مرارًا، يُظهران ضروب الخداع والالتفافات الحربية وهما يوجهان الضربات تلو الضربات. وكانت سيوفهما تلمع في أيديهما. وارتدى كلاهما دروعًا بديعة، وتزيّنا بحُلًى كالأطواق والأساور العضدية، تتلألأ وسط لهيب القتال.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger (krodha) fuels combat skill and persistence, yet also signals the moral danger of wrath in war: even heroic discipline and refined technique can become instruments of destruction when driven by rage.
Sañjaya describes two unnamed warriors engaged in a close sword-fight. They maneuver with varied paths and circular patterns (maṇḍalas), repeatedly striking each other; their flashing swords, ornate armor, and jewelry are emphasized to heighten the vividness of the duel.