Shloka 27
Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)
रथशक्तिभिरन्योन्यं विशिखैश्लवाप्पकृन्तताम् । जैसे दो सिंह नखोंसे और दो बड़े-बड़े गजराज दाँतोंसे परस्पर प्रहार करते हैं, उसी प्रकार वे दोनों वीर रथ-शक्तियों तथा बाणोंद्वारा एक-दूसरेको क्षत-विक्षत करने लगे || २६ ई | निर्भिन्दन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्ती च शोणितम्
sañjaya uvāca | rathaśaktibhir anyonyaṃ viśikhaiś ca lāvāpakṛntatām | nirbhindantau hi gātrāṇi vikṣaranti ca śoṇitam ||
قال سنجيا: تبادل المحاربان الضرب بالرماح المحمولة على العجلات وبالسهام، يقطعان ويمزّقان أحدهما الآخر كما لو أنّ أسدين يتخاطفان بالمخالب، أو كفيلين عظيمين من سادة الفيلة يطعن أحدهما الآخر بالأنياب. حقًّا لقد ثقبا الأعضاء وأسالَا الدم—صورةٌ لِسُعار الحرب الذي لا يلين، حيث تُعرَض البسالة بالاحتمال وبالجراح المتبادلة لا بالكفّ والتهدئة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s stark portrayal of kṣatriya warfare: courage and persistence are praised, yet the imagery also exposes the ethical cost—mutual injury and bloodshed—inviting reflection on the tragic intensity of dharma when enacted through war.
Sañjaya describes two opposing heroes locked in close chariot-combat, hurling ratha-spears and shooting arrows at each other, repeatedly piercing limbs and drawing blood, compared to lions fighting with claws or elephants clashing with tusks.