Shloka 196

Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)

Devanagari script

जिघांसू परमक्रुद्धावभिजध्नतुराहवे । इस प्रकार एक-दूसरेको मार डालनेकी इच्छावाले वे दोनों नरश्रेष्ठ वीर परस्पर वाग्बाणोंका प्रहार करते हुए उस युद्धस्थलमें अत्यन्त कुपित हो बाणोंद्वारा आघात करने लगे

Transliteration

jighāṃsū paramakruddhāv abhijaghnatur āhave | itaretaraṃ mārayitum icchantau tau dvau naraśreṣṭhau vākbāṇān praharantaḥ tasmin yuddhasthale 'tyantaṃ kupitau bāṇair āghātam akurutām ||

Translation

قال سنجيا: وقد اشتعلا رغبةً في القتل واستبدّت بهما أقصى درجات الغضب، تقابلَ أكرمُ الرجلين في ساحة القتال يضربُ أحدُهما الآخر. تبادلا «سهامَ الكلام» في التعيير والسخرية، ثم جرح كلٌّ منهما صاحبه بسهامٍ حقيقية، فاستمرّا يقاتلان في ذلك الميدان بغيظٍ عارم.

Word by Word

• जिघांसू: wishing to kill
• जिघांसू: Karta
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → जिघांसु (इच्छार्थक कृदन्त)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• परमक्रुद्धौ: extremely enraged (two)
• परमक्रुद्धौ: Karta
• Type: Adjective
• Root: परम + क्रुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• अभि: towards, against
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• जघ्नतुः: they two struck/slew
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → जघ्नतुः
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, द्विवचन, परस्मैपद

• आहवे: in battle
• आहवे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: आहव (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• two naraśreṣṭhas (unnamed warriors)
• battlefield (yuddhasthala)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how uncontrolled anger in war escalates harm: even speech becomes a weapon (vākbāṇa), and fury pushes combatants from rivalry into a single-minded intent to kill—an ethical warning about krodha (wrath) overpowering discernment.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes a fierce duel: two great warriors, mutually intent on killing, first exchange cutting taunts and then strike each other with arrows on the battlefield, fighting in extreme rage.