Shloka 13
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वमें अर्जुनके द्वारा युधिष्ठिरको आश्वासनविषयक तेरहवाँ अध्याय पूरा हुआ,उत्तमाजैः पड़कजिनी निस्त्रिंशझषसंकुलाम् । रथनागह्दोपेतां नानाभरणभूषिताम् योद्धओंके कटे हुए मस्तक कमल-पुष्पके समान जान पड़ते थे, जिनके कारण वह कमलवनसे सम्पन्न दिखायी देती थी। उसके भीतर असंख्य डूबती-बहती तलवारोंके कारण वह नदी मछलियोंसे भरी हुई-सी जान पड़ती थी। रथ और हाथियोंसे यत्र-तत्र घिरकर वह नदी गहरे कुण्डके रूपमें परिणत हो गयी थी। वह भाँति-भाँतिके आभूषणोंसे विभूषित-सी प्रतीत होती थी
sañjaya uvāca | uttamaujaiḥ padmakajīnīṃ nistriṃśa-jhaṣa-saṅkulām | ratha-nāga-hrada-upetāṃ nānābharaṇa-bhūṣitām |
قال سنجايا: بدا مجرى ساحة القتال كأنه بحيرة لوتس، إذ كانت رؤوس المقاتلين المقطوعة تبدو كأزهار اللوتس. وسيوف لا تُحصى، تغوص وتطفو منجرفة، جعلته كأنه يعجّ بالأسماك. وقد حُصر هنا وهناك بالعربات والفيلة فتحوّل إلى غدران عميقة؛ ومع الحُليّ المتناثرة في كل مكان بدا كأنه مُزدان بأنواع شتى من الجواهر. وتُبرز هذه الصورة فظاعة الحرب أخلاقياً: فالجمال يُحاكى على نحوٍ مشوّه بالعنف، والبهاء يُشترى بثمن الحياة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses striking poetic imagery to expose the moral inversion of war: what resembles beauty (lotuses, fish, ornaments) is actually made of death (severed heads, swords, scattered jewelry). It invites reflection on dharma by showing how violence distorts human values and perception.
Sañjaya narrates to Dhṛtarāṣṭra a vivid scene from the battlefield: a blood-soaked stream or river-like expanse appears like a lotus-pond, filled with ‘fish-like’ swords and ‘ornaments’ strewn about, with chariots and elephants forming deep pools—an intense depiction of carnage.