Shloka 52
रात्रौ युद्धप्रवृत्तिः — Night Battle Begins; Duryodhana’s Protective Orders for Droṇa
Droṇa-parva 139
राजेन्द्र! विकर्ण मारा गया। पराक्रमी चित्रसेनको भी प्राणोंका त्याग करना पड़ा। आपके पुत्रोंमें जो प्रमुख थे, वे तथा अन्य महारथी भी कालके गालमें चले गये ।। यानन्यान् ददृशे भीमश्रक्षुर्विषयमागतान् । पुत्रांस्तव महाराज त्वरया तान् जघान ह,महाराज! भीमसेनने अपने नेत्रोंके सामने आये हुए जिन-जिन पुत्रोंको देखा, उन सबको तुरंत ही मार डाला
rājendra! vikarṇo māraḥ gataḥ. parākramaḥ citraseno 'pi prāṇān tyaktavān. tava putreṣu ye pramukhāḥ te cānye mahārathāś ca kālasya gāle gatāḥ. yān anyān dadarśa bhīmasya cakṣurviṣayam āgatān putrāṃs tava mahārāja tvarayā tān jaghāna ha.
قال سانجيا: يا ملكَ الملوك، لقد قُتل فيكارنا. وكذلك تشيتراسينا الشجاع اضطرّ إلى مفارقة الحياة. ومن بين أبنائك، أولئك المتقدّمون—ومعهم سائر عظماء فرسان العجلات—قد مضوا إلى أنياب كالا (الزمن). ثم، يا أيها الملك العظيم، أيُّ ابنٍ لك رآه بهيماسينا يقع في مدى بصره، عاجله بالضرب فصرعه سريعًا.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the inexorability of Kāla (Time/Death): in a war driven by accumulated adharma, even the foremost warriors fall. It frames battlefield success and loss within a larger ethical and cosmic inevitability, where violence rebounds as collective ruin.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Vikarna and the valiant Chitrasena have been killed, along with other leading Kaurava warriors. He adds that Bhima is swiftly killing Dhritarashtra’s sons as they come into his sight on the battlefield.