Shloka 46
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
प्रभो! तदनन्तर जिधर अर्जुन गये थे, उसी ओर बड़े जोरका कोलाहल होने लगा, जो सम्पूर्ण शब्दोंसे ऊपर उठकर सुननेवालोंके रोंगटे खड़े किये देता था ।। अर्जुनस्य महाबाहो तावकानां च धन्विनाम् | मध्ये भारतसैन्यस्य माधवस्य महारणे,महाबाहो! उस महासमरमें कौरवी सेनाके भीतर आपके धनुर्धरोंकी तथा अर्जुन और सात्यकिकी भीषण गर्जना सुनायी देती थी
sañjaya uvāca | prabho! tadanantaraṃ yatra arjunaḥ gataḥ āsīt, tasyāṃ diśi mahān kolāhalaḥ samajāyata, yaḥ sarvaśabdebhyaḥ samutthāya śrotṝṇāṃ romaharṣaṃ janayāmāsa || arjunasya mahābāho tāvakānāṃ ca dhanvinām | madhye bhāratasainyasya mādhavasya mahāraṇe, mahābāho! tasmin mahāsamare kauravīsenāyāṃ tava dhanurdharāṇāṃ tathā arjunasya sātyakeś ca bhīṣaṇā garjanā śrūyate sma ||
قال سنجيا: أيها المولى، بعد ذلك، وفي الجهة نفسها التي مضى إليها أرجونا، ارتفع ضجيج هائل—فاق سائر الأصوات—حتى أقشعرّت له جلود السامعين. وفي تلك المعركة العظمى، في قلب جيش بهاراتا، سُمِع زئير أرجونا وساتياكي المروّع، كما سُمِع صخب رماة قسيّك داخل جيش الكورو—جلبة مهيبة تُنذر باصطدام الأبطال اصطدامًا عنيفًا، وتكشف ثِقَل المعنى الأخلاقي للحرب، حيث يُمتحن الشجاعة والواجب (الدارما) وسط الفوضى.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war magnifies both valor and dread: the overwhelming clamor becomes a moral and psychological sign of the stakes of kṣatriya duty (dharma) being enacted amid chaos, where resolve must stand firm despite fear and confusion.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, in the direction Arjuna moved, an extraordinary uproar erupted. Within the Kaurava ranks, the fearsome battle-cries/roars of Arjuna and Sātyaki are heard along with the shouts of Dhṛtarāṣṭra’s archers, indicating a fierce engagement in the heart of the armies.