Shloka 31
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
नलिनी द्विरदेनेव समन्तात् प्रतिलोडिता । दुर्योधनने समरांगणमें पाण्डव-सेनाको सब ओरसे उसी प्रकार मथ डाला, जैसे हाथी कमलोंसे भरे हुए किसी पोखरेको || ३० ई ।। ततस्तां प्रहितां सेनां दृष्टवा पुत्रेण ते नृप
nalinī dviradeneva samantāt pratiloditā | duryodhanena samarāṅgaṇe pāṇḍava-senāṃ sabhāraḥ sarvataḥ tathā mathitā yathā hastī kamalaiḥ pūrṇaṃ kaṃcit saraḥ ||
قال سانجايا: في ساحة القتال كان دوريودhana يَخُضُّ جيشَ الباندافا ويُبعثره من كل جانب، كما يفعل الفيل إذا دخل غديراً مملوءاً بزهور اللوتس فحرّك ماءه من جميع الجهات. وتُبرز هذه الصورة اندفاع الحرب الوحشي: فالصفوف المنضبطة تُردّ إلى الفوضى حين يقودها الكِبرُ وجوعُ الظفر، لا ضبطُ النفس والدارما.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked force and ambition in war turn ordered communities into turmoil; it implicitly contrasts mere martial power with the restraint and responsibility demanded by dharma.
Sañjaya describes Duryodhana’s assault: he drives into the Pāṇḍava ranks and throws them into confusion on all sides, compared to an elephant roiling a lotus-pond.