Shloka 243
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
दुर्योधनो महाराज व्यगाहत महद् बलम् | महाराज! इस प्रकार विजयके लिये प्रयत्नशील हुए महामनस्वी पाण्डवोंकी उस विशाल वाहिनीमें राजा दुर्योधनने प्रवेश किया
sañjaya uvāca | duryodhano mahārāja vyagāhata mahad balam | mahārāja! evaṃ prakāreṇa vijayāya prayatnaśīlān mahāmanasvī pāṇḍavānāṃ tāṃ viśālāṃ vāhinīṃ rājā duryodhanaḥ prāviśat |
قال سنجيا: أيها الملك، إنّ دوريودhana اقتحم ذلك الجيش العظيم. يا مهاراجا، وبينما كان الباندافا ذوو الهمم السامية يجاهدون من أجل الظفر، دخل الملك دوريودhana في جموعهم الواسعة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how personal ambition and the drive for victory can propel leaders into perilous choices; in the Mahābhārata’s ethical frame, courage is not automatically dharma—its moral worth depends on the cause and the means.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana forcefully enters the vast Pāṇḍava battle-array while the Pāṇḍavas are actively striving for victory, signaling a direct and intensified engagement on the battlefield.