Shloka 14
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
संरब्धानां प्रवीराणां समरे दृढकर्मणाम् | तत्रासीत् सुमहाशब्दस्तुमुलो लोमहर्षण:,वे सभी प्रमुख वीर रोषावेशसे परिपूर्ण हो समरभूमिमें सुदृढ़ पराक्रम कर दिखानेवाले थे। वहाँ उन सबका महान् एवं तुमुल कोलाहल रोंगटे खड़े कर देनेवाला था
saṃrabdhānāṃ pravīrāṇāṃ samare dṛḍhakarmaṇām | tatrāsīt sumahāśabdas tumulo lomaharṣaṇaḥ ||
قال سانجيا: حين اندفع أبطالُ الصفوة، وقد اشتعلوا غضبًا وثبتوا على الفعل في ساحة القتال، ارتفع هناك ضجيجٌ عظيم—صاخبٌ عاصف—بلغ من شدّته أن يُقشعرّ له البدن وتنتصب له الشعور. يبيّن هذا البيت كيف أنّ الغضب والعزم الحربي إذا أُطلقا معًا ضاعفا العنف ورعب الحرب النفسي.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral-psychological dimension of war: when warriors are driven by anger yet remain resolute in action, the battlefield becomes not only physically violent but also mentally overwhelming—creating fear and shock that spreads beyond the immediate combatants.
Sañjaya describes the scene as the leading warriors, filled with rage and determined to display firm valor, clash in combat; their collective shouting, weapon-noise, and commotion swell into a massive, terrifying din.