Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः

Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis

हंसकारण्डवाकीर्ण चक्रवाकोपशोभितम्‌ । सुविस्तीर्ण प्रसन्नाम्भ: प्रफल्लवरपड्कजम्‌,उसमें हंस और कारण्डव आदि जलपक्षी भरे हुए थे, चक्रवाक उसकी शोभा बढ़ा रहे थे। स्वच्छ जलसे युक्त उस विशाल सरोवरमें सुन्दर कमल खिले हुए थे

haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam | suvistīrṇa-prasannāmbhaḥ praphallavarapaṅkajam ||

قال سانجيا: كانت البحيرة غاصّةً بالإوزّ وبطيور الماء من نوع كارانْدَفا، وزادتها طيور التشاكرافاكا بهاءً. كانت واسعة الامتداد، بمياهٍ صافيةٍ هادئة، ومزدانةٍ بزنابقَ لوتسٍ فاخرةٍ متفتّحة.

हंसswans
हंस:
Karta
TypeNoun
Rootहंस
FormMasculine, Nominative, Plural
कारण्डवkarandava-ducks (a kind of waterfowl)
कारण्डव:
Karta
TypeNoun
Rootकारण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
आकीर्णम्filled, crowded
आकीर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-कीर्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रवाकby (with) chakravaka-birds
चक्रवाक:
Karana
TypeNoun
Rootचक्रवाक
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपशोभितम्adorned, beautified
उपशोभितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप-शोभित
FormNeuter, Accusative, Singular
सुविस्तीर्णम्very wide, expansive
सुविस्तीर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-विस्तीर्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रसन्नclear, tranquil
प्रसन्न:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
अम्भःwater
अम्भः:
Karma
TypeNoun
Rootअम्भस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रफुल्लfully blossomed
प्रफुल्ल:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रफुल्ल
FormNeuter, Accusative, Singular
वरexcellent, beautiful
वर:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormNeuter, Accusative, Singular
पङ्कजम्lotus (lit. mud-born)
पङ्कजम्:
Karma
TypeNoun
Rootपङ्कज
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
L
lake/sarovara
H
haṃsa (swans)
K
kāraṇḍava (waterfowl)
C
cakravāka (ruddy geese)
L
lotuses (paṅkaja)

Educational Q&A

The verse uses a serene, orderly natural scene—clear water, harmonious birds, blooming lotuses—to contrast with the disorder of battle, suggesting that purity and calm are ideals of dharmic order even when the world is shaken by violence.

Sañjaya is describing a beautiful, expansive lake filled with water-birds and blossoming lotuses, setting the scene and atmosphere within the Drona Parva’s war narrative.