Shloka 13
द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः
Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis
Devanagari script
प्रविश्य तु रणे राजन् केशव: परवीरहा । सेनामध्ये हयांस्तूर्ण चोदयामास भारत,महाराज! भरतनन्दन! शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले भगवान् श्रीकृष्णने रणभूमिमें सेनाके भीतर प्रवेश करके अपने घोड़ोंको तीव्र वेगसे हाँका
Transliteration
praviśya tu raṇe rājan keśavaḥ paravīrahā | senāmadhye hayāṁs tūrṇaṁ codayāmāsa bhārata ||
Translation
قال سانجيا: يا أيها الملك، يا ابنَ بهاراتا—إن كيشافا، قاتلَ أبطالِ الأعداء، دخل ساحةَ القتال، وفي قلب الجيش نفسه حثَّ خيوله على العدوّ بأقصى سرعة.
Word by Word
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
केशवःKeshava (Krishna)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Nominative, Singular
परवीरहाslayer of enemy-heroes
परवीरहा:
TypeAdjective
Rootपर-वीर-हन् (परवीरहन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सेनामध्येin the midst of the army
सेनामध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेना-मध्य
FormNeuter, Locative, Singular
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
चोदयामासurged/drove
चोदयामास:
TypeVerb
Rootचुद्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada, Active
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by rājan/bhārata)K
Keśava (Śrī Kṛṣṇa)H
horsesB
battlefieldA
armyVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes