Shloka 10

द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः

Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis

Devanagari script

उस समय भगवान्‌ हृषीकेश अच्छी प्रकारसे रथका भार वहन करनेवाले गरुड़ एवं वायुके समान वेगशाली घोड़ोंद्वारा सम्पूर्ण जगत्‌को आश्वर्यचकित करते हुए आगे बढ़ रहे थे

Transliteration

tadā bhagavān hṛṣīkeśaḥ suparṇavāyusamavegair aśvaiḥ samyak rathabhāraṃ vahadbhiḥ sarvaṃ jagad āścaryacakitaṃ kurvan agre pravavṛte |

Translation

قال سنجيا: في تلك اللحظة تقدّم المبارك هريشيكيشا، وكانت عربته تُحمل بثبات وتُجرّ بخيولٍ تُحسن حمل ثقلها بإتقانٍ كامل—سريعة كغارودا وكالريح—حتى بدا كأن العالم كله قد أُخذ بالدهشة من ذلك المنظر. وتؤكد الآية إتقانًا منضبطًا وسكينةً إلهية في قلب عنف الحرب.

Word by Word

• तत्: at that (time)
• तत्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• समये: time
• समये: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समय
• Form: Masculine, Locative, Singular

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta
• Type: Noun
• Root: भगवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हृषीकेशः: Hrishikesha (Krishna)
• हृषीकेशः: Karta
• Type: Noun
• Root: हृषीकेश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सु: well
• Type: Indeclinable
• Root: सु

• प्रकारेण: in a manner/way
• प्रकारेण: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रकार
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• रथ: of the chariot
• रथ: Sambandha
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• भारम्: burden/weight
• भारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भार
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• वहन: bearing/carrying
• वहन: Karma
• Type: Verb-derived adjective
• Root: वह्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Plural

• गरुड: of Garuda
• गरुड: Sambandha
• Type: Noun
• Root: गरुड
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• वायु: of the wind
• वायु: Sambandha
• Type: Noun
• Root: वायु
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• समान: equal to/like
• समान: Karma
• Type: Adjective
• Root: समान
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• वेग: with speed
• वेग: Karana
• Type: Noun
• Root: वेग
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• शालि: possessing
• शालि: Karma
• Type: Adjective
• Root: शालिन्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• घोडैः: by horses
• घोडैः: Karana
• Type: Noun
• Root: घोटक
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• द्वारा: by means of/through
• Type: Indeclinable
• Root: द्वारा

• सम्पूर्णम्: entire
• सम्पूर्णम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सम्पूर्ण
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• जगत्: world
• जगत्: Karma
• Type: Noun
• Root: जगत्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• आश्चर्य: with wonder
• आश्चर्य: Karana
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• चकित: astonished
• चकित: Karma
• Type: Adjective
• Root: चकित
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• कुर्वन्: doing/making
• कुर्वन्: Karta
• Type: Verb-derived adjective
• Root: कृ
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• अग्रे: forward/ahead
• अग्रे: Adhikarana
• Type: Indeclinable (adverbial locative)
• Root: अग्र

• अवर्धन्त: they advanced/went on
• Type: Verb
• Root: वृध्
• Form: Imperfect (लङ्), Third, Plural, Parasmaipada

• स्म: indeed/then (past narrative particle)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa)
• chariot (ratha)
• horses (aśvāḥ)
• Garuḍa
• Vāyu (wind)