Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ
Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement
सिद्धचारणसंघाश्न विद्याधरमहोरगा: । ब्रह्मा और चन्द्रमा आदि सब देवता विमानोंपर बैठकर वहाँ युद्ध देखनेके लिये आये थे। उनके साथ ही सिद्धों और चारणोंके समूह, विद्याधर और बड़े-बड़े नागगण भी भे ३३६ || गतप्रत्यागताक्षेपैश्षित्रैरस्त्रविधातिभि:
siddhacāraṇasaṅghāś ca vidyādharamahoragāḥ | brahmā ca candramāś caiva devāś ca vividhāḥ sthitāḥ | vimānaiḥ samupāgatā yuddhaṃ draṣṭuṃ yathāvidhi ||
قال سانجيا: كما قدمت جموع السِّدّها والچارَنا، والڤِديادهارا، والأفاعي العظام (المهوراغا). وجاء براهما والقمر وسائر الآلهة، جالسين في مركباتهم السماوية (ڤيمانا)، ليشهدوا القتال—مشهدًا مهيبًا استدعى حتى أنظار العالم الإلهي، مؤكّدًا أن الحرب، وإن كانت من واجب الكشاتريا، قد تغدو حدثًا كونيًّا ذا ثقل أخلاقي جسيم.
संजय उवाच
The verse highlights that the Kurukṣetra war is not merely human conflict but a cosmic, morally weighty event: even divine beings gather as witnesses, implying that actions in war are accountable before a larger order (dharma) and remembered beyond the battlefield.
Sañjaya describes celestial spectators—Siddhas, Cāraṇas, Vidyādharas, great serpent-beings, and major gods like Brahmā and the Moon—arriving in vimānas to watch the battle unfold.