Shloka 1
Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ
Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement
ऑपन- माल बछ। अ-्-छऋाल अष्टनवतितमो< ध्याय: द्रोणाचार्य और सात्यकिका अदभुत युद्ध धृतराष्ट उवाच बाणे तस्मिन् निकत्ते तु धृष्टद्युम्ने च मोक्षिते । तेन वृष्णिप्रवीरेण युयुधानेन संजय,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! जब वृष्णिवंशके प्रमुख वीर युयुधानने आचार्य द्रोणके उस बाणको काट दिया और धृष्टद्युम्नको प्राणसंकटसे बचा लिया, तब अमर्षमें भरे हुए सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ महाधनुर्धर नरव्याप्र द्रोणाचार्यने उस युद्धस्थलमें सात्यकिके प्रति क्या किया?
dhṛtarāṣṭra uvāca |
bāṇe tasmin nikṛtte tu dhṛṣṭadyumne ca mokṣite |
tena vṛṣṇipravīreṇa yuyudhānena sañjaya |
tadāmarṣabharaiḥ sarvaiḥ śastradhāri-variṣṭhakaiḥ |
mahādhanurdharo droṇaḥ satyakeḥ kiṃ cakāra ha ||
قال دْهْرِتَراشْتْرَة: «يا سنجيا، لما قُطِع ذلك السهم وانفلت دْهْرِشْتَديومنَة من خطر الموت على يد يُيُذَانَة—بطلَ آلِ ڤْرِشْنِي الأبرز—فماذا صنع دْرونَاتشاريا، الرامي العظيم وأفضل حملة السلاح، في ساحة القتال تجاه ساتيكي، وقد اشتعلت صدور المحاربين جميعًا بالغيظ؟»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic: decisive protection of an ally (Sātyaki rescuing Dhṛṣṭadyumna) provokes intense martial response, showing how duty, loyalty, and honor escalate conflict and test restraint amid war.
Sātyaki (Yuyudhāna) cuts down Droṇa’s arrow and saves Dhṛṣṭadyumna from peril. Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya what Droṇa then did to Sātyaki on the battlefield, as the armed warriors seethed with indignation.