Shloka 7

भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्

Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement

Devanagari script

राक्षसस्य तु त॑ शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिर: । उवाच भरतश्रेष्ठ भीमसेनमरिंदमम्‌,भरतश्रेष्ठ! राक्षस घटोत्कचकी उस गर्जनाको सुनकर राजा युधिष्ठिरने शत्रुदमन भीमसेनसे इस प्रकार कहा--

Transliteration

rākṣasasya tu taṁ śabdaṁ śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥ | uvāca bharataśreṣṭha bhīmasenam arindamam ||

Translation

قال سنجيا: لما سمع الملك يودهيشثيرا—خيرَ آلِ بهاراتا—زئيرَ ذلك الرّاكشسا، خاطب بهيماسينا، قاهرَ الأعداء، على هذا النحو—. ويُبرز المشهد واجبَ القائد: أن يواجه الخطر بثبات، وأن يوجّه القوة لحماية صفّه في خضمّ الحرب.

Word by Word

• राक्षसस्य: of the Rakshasa
• राक्षसस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राक्षस
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• शब्दम्: sound/roar
• शब्दम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शब्द
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• श्रुत्वा: having heard
• Type: Verb
• Root: श्रु
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• युधिष्ठिरः: Yudhishthira
• युधिष्ठिरः: Karta
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said/spoke
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• भरतश्रेष्ठ: O best of the Bharatas
• भरतश्रेष्ठ: Sampradana
• Type: Noun
• Root: भरत-श्रेष्ठ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• भीमसेनम्: Bhimasena
• भीमसेनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भीमसेन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अरिंदमम्: enemy-subduing
• अरिंदमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अरिंदम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Yudhiṣṭhira
• Bhīmasena (Bhīma)
• Rākṣasa (implied: Ghaṭotkaca in the surrounding narration)
• Bharatas (dynastic epithet)