Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Bhagadattā’s Deployment Against Ghaṭotkaca; Elephant-Corps Escalation

पाण्डवं चित्रसंनाहा विचित्रकवचधध्वजा: । अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दना:,आदित्यकेतु, बह्नाशी, कुण्डधार, महोदर, अपराजित, पण्डितक और अत्यन्त दुर्जय वीर विशालाक्ष--ये सातों शत्रुमर्दन भाई विचित्र वेशभूषासे सुसज्जित हो विचित्र कवच और ध्वज धारण किये संग्राम-भूमिमें युद्धकी इच्छासे पाण्डुपुत्र भीमसेनपर टूट पड़े

sañjaya uvāca |

pāṇḍavaṁ citrasaṁnāhā vicitrakavacadhvajāḥ |

abhyadravanta saṅgrāme yoddhukāmārimardanāḥ ||

ādityaketuḥ bahnāśī kuṇḍadhāraḥ mahodaraḥ aparājitaḥ paṇḍitakaḥ atyanta-durjayo vīro viśālākṣa iti sapta śatrumardanā bhrātaraḥ vicitra-veśabhūṣā-susajjitā vicitra-kavaca-dhvaja-dhāriṇaḥ saṅgrāmabhūmau yuddhecchayā pāṇḍuputra-bhīmasenam abhyapatanta |

قال سنجيا: إن سبعة إخوة—مشهورين بسحق الأعداء—قد تزيّنوا بعدّة قتال لافتة، وحملوا دروعًا ورايات شتّى، فاندفعوا إلى المعركة متعطّشين للقتال. آديتياكيتو، وبهنآشي، وكونددهارا، وماهودارا، وأباراجيتا، وبانديتاكا، ومعهم فيشالاكشا الجسور الذي يعسر قهره—كلّهم في زينةٍ بهيّة، يلبسون دروعًا مميّزة ويرفعون ألويةً خاصة—اجتاحوا ساحة الوغى قاصدين مقاتلة بهيمسينا ابن باندو.

पाण्डवम्the Pandava (Bhimasena)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
चित्र-संनाहाःhaving variegated/ornate harness
चित्र-संनाहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्रसंनाह
FormMasculine, Nominative, Plural
विचित्र-कवच-ध्वजाःwith diverse armor and banners
विचित्र-कवच-ध्वजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचित्रकवचध्वज
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्यद्रवन्तthey rushed/charged
अभ्यद्रवन्त:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-द्रु
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
योद्धु-कामाःdesirous to fight
योद्धु-कामाः:
Karta
TypeAdjective
Rootयोद्धुकाम
FormMasculine, Nominative, Plural
अरि-मर्दनाःenemy-crushers
अरि-मर्दनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअरिमर्दन
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena
P
Pāṇḍu
Ā
Ādityaketu
B
Bahnāśī
K
Kuṇḍadhāra
M
Mahodara
A
Aparājita
P
Paṇḍitaka
V
Viśālākṣa
S
saṅgrāma (battlefield)
K
kavaca (armor)
D
dhvaja (banner/standard)

Educational Q&A

The verse highlights how martial zeal and the pursuit of victory propel warriors into violence; it implicitly invites reflection on dharma in war—courage and duty operate within a larger moral crisis where each charge intensifies collective suffering.

Sañjaya reports that seven warrior-brothers—Ādityaketu and the others—splendidly armed and bannered, charge into the battle and rush to attack Bhīmasena, the Pāṇḍava hero, driven by the desire to fight.