Shloka 65
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
उत्तराश्चापरम्लेच्छा: क्रूरा भरतसत्तम । यवनाश्नीनकाम्बोजा दारुणा म्लेच्छजातय:,भरतश्रेष्ठ] अब जो दक्षिणदिशाके अन्यान्य जनपद हैं उनका वर्णन सुनिये--द्रविड, केरल, प्राच्य, भूषिक, वनवासिक, कर्णाटक, महिषक, विकल्प, मूषक, झिल्लिक, कुन्तल, सौहृद, नभकानन, कौकुट्टक, चोल, कोंकण, मालव, नर, समंग, करक, कुकुर, अंगार, मारिष, ध्वजिनी, उत्सव-संकेत, त्रिगर्त, शाल्वसेनि, व्यूक, कोकबक, प्रोष्ठ, समवेगवश, विन्ध्यचुलिक, पुलिन्द, वल्कल, मालव, बल्लव, अपरबल्लव, कुलिन्द, कालद, कुण्डल, करट, मूषक, स्तनबाल, सनीप, घट, सूंजय, अठिद, पाशिवाट, तनय, सुनय, ऋषिक, विदभ, काक, तंगण, परतंगण, उत्तर और क्रूर अपरम्लेच्छ, यवन, चीन तथा जहाँ भयानक म्लेच्छक-जातिके लोग निवास करते हैं, वह काम्बोज
uttarāś cāparamlecchāḥ krūrā bharatasattama | yavanāś cīnakāmbojā dāruṇā mlecchajātayaḥ ||
قال سنجيا: «يا خيرَ آلِ بهاراتا، إن في الأقاليم الشمالية أيضًا أقوامًا حدوديين يُدعون “ملِتشّا” — غلاظَ السلوك قساةَ الطبع. واليافانا، والصينيون (تشينا)، والكامبوجا أشدّاءُ شرسون، من قبائل غيرِ ويديةٍ مهيبة.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames a political-geographical worldview: the epic distinguishes the Kuru-centered realm from frontier peoples labeled “mleccha,” emphasizing how kings and strategists must account for diverse regions and communities in assessing power, alliances, and threats.
Sanjaya continues a catalog-like description of peoples and regions, highlighting northern frontier groups—Yavanas, Cīnas, and Kāmbojas—characterized as fierce. This functions as part of a broader survey of the world around Bhārata in the lead-up to war-related narration.