Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Chapter 89: Bhīma dispatched to protect Ghaṭotkaca amid escalating engagements

तर्जयानं रणे वीरांस्त्रासयानं च सायकै: । दृष्टवा त्रेसुर्महाराज सिंहं मृगगणा इव,महाराज! वे रणभूमिमें वीरोंको डाँटते और बाणोंके द्वारा उन्हें त्रास देते थे। जैसे मृगोंके समूह सिंहको देखकर डर जाते हैं, उसी प्रकार सब राजा भीष्मको देखकर भयभीत हो गये

tarjayan raṇe vīrāṁs trāsayan ca sāyakaiḥ | dṛṣṭvā tretusur mahārāja siṁhaṁ mṛgagaṇā iva ||

قال سنجيا: أيها الملك، إذ كان يوبّخ الأبطال في ساحة القتال ويُرهبهم بسهامه، فإن الملوك لما رأوه استولى عليهم الخوف—كما ترتعد قطعان الظباء عند رؤية الأسد.

तर्जयन्तम्rebuking/menacing
तर्जयन्तम्:
कर्म
TypeVerb
Rootतर्जयत् (धातु: तर्ज्, caus. तर्जय-)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुं, द्वितीया, एकवचन
रणेin battle
रणे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootरण
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
वीरान्heroes/warriors
वीरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
त्रासयन्तम्frightening/terrifying
त्रासयन्तम्:
कर्म
TypeVerb
Rootत्रासयत् (धातु: त्रस्, caus. त्रासय-)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुं, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
सायकैःwith arrows
सायकैः:
करण
TypeNoun
Rootसायक
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त)
त्रेसुःthey trembled/were afraid
त्रेसुः:
TypeVerb
Rootत्रस्
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहा-राजन्
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
सिंहम्a lion
सिंहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिंह
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
मृगगणाःherds of deer
मृगगणाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमृग-गण
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīṣma
K
kings (rājānaḥ)
W
warriors (vīrāḥ)
A
arrows (sāyakāḥ)
L
lion (siṁha)
H
herds of deer (mṛgagaṇāḥ)
B
battlefield (raṇa/raṇabhūmi)

Educational Q&A

The verse highlights how moral authority, experience, and prowess in a dharmic commander can shape the battlefield not only through weapons but through psychological dominance—fear and morale become decisive forces alongside physical strength.

Sañjaya describes Bhīṣma on the battlefield: he chastises opposing warriors and harasses them with arrows. Seeing him, the kings tremble, compared to deer frightened by a lion.