Shloka 54

Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya-saṃvādaḥ; madhyāhna-saṅgrāma-pravṛttiḥ

Dhritarashtra–Sanjaya dialogue and the midday battle escalation

Devanagari script

शकुनिस्तं समभ्येत्य राजगृद्धी महाबल: । राजानं सर्वलोकस्य रथमारोपयत्‌ स्वकम्‌,उस समय महाबली शकुनिने, जो राजाको बहुत चाहता था, निकट आकर सम्पूर्ण जगत्‌के अधिपति दुर्योधनको अपने रथपर चढ़ा लिया

Transliteration

śakunistasamabhyetya rājagṛddhī mahābalaḥ | rājānaṃ sarvalokasya rathamāropayat svakam ||

Translation

قال سنجيا: «عندئذٍ تقدّم شكوني الجبار—الطامع في مكسبٍ مُلكيّ—فأقبل وحمل دُريودْهَنَةَ، الملكَ الذي كان يزعم سيادةَ العالم كلّه، وأركبه عربته هو.»

Word by Word

• शकुनिः: Shakuni
• शकुनिः: Karta
• Type: Noun
• Root: शकुनि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• समभ्येत्य: having approached
• समभ्येत्य: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: सम्-अभि-इ (एति)
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• राजगृद्धी: desirous of kingship / greedy for royal power
• राजगृद्धी: Karta
• Type: Adjective
• Root: राजगृद्धि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाबलः: very strong, mighty
• महाबलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सर्वलोकस्य: of the whole world
• सर्वलोकस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सर्वलोक
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आरोपयत्: made (him) mount / placed (him) upon
• आरोपयत्: Karta
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (आरोपयति)
• Form: Imperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada, Causative (णिच्)

• स्वकम्: his own
• स्वकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: स्वक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śakuni
• Duryodhana
• chariot (ratha)