भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
प्रत्युद्ययुरमहाराज गजानिव महागजा: । महाराज! उन्हें आते देख आपके महारथी पुत्र उनका सामना करनेके लिये आगे बढ़े, जैसे हाथी दूसरे हाथियोंसे भिड़नेके लिये आगे बढ़ते हैं || ५४ हू ।।
sañjaya uvāca |
pratyudyayur amahārāja gajān iva mahāgajāḥ |
durmukho durjayaś caiva tathā durmarṣaṇo yuvā |
śatruñjayaḥ śatrusahaś ca naraśvara |
ete sarve yaśasvino vīrāḥ krodhena bharitāḥ samam abhyudyayur bhāratānām kekayānāṃ pañca-bhrātṝṇāṃ pratyudgamāya ||
قال سنجيا: أيها الملك العظيم، لما رأى أبطالُك المتقدّمون أولئك يزحفون، اندفعوا للقائهم—كالفيلة العظام تندفع لتصطدم بفيلةٍ عظام. يا سيّد الرجال، دورموخا ودورجايا، والبطل الفتيّ دورمارشَنا، ومعهما شاتروَنْجَيا وشاتروسَها—هؤلاء الإخوة الخمسة المشهورون، وقد استبدّ بهم الغضب، اندفعوا معًا لمواجهة إخوة كِكَيَة الخمسة.
संजय उवाच
The verse highlights how anger (krodha) can unify and propel warriors into violent confrontation, often overpowering discernment. It implicitly warns that martial glory, when driven by rage, accelerates conflict and obscures ethical restraint even among famed heroes.
Sañjaya reports to the king that, upon seeing the opposing side advance, the king’s warriors surge forward to meet them. He then names five brothers—Durmukha, Durjaya, the young Durmarṣaṇa, Śatruñjaya, and Śatrusaha—who, enraged, move together to confront the five Kekaya brothers.