Shloka 56
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्धयति मे मन: । वे समरभूमिमें पुनः युद्धके लिये भीमसेन और द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नकी ओर चले। तब राजा युधिष्ठिरने अपने सैनिकोंको बुलाकर कहा--“तुमलोग पूरी शक्ति लगाकर युद्धस्थलमें भीमसेन और धृष्टद्युम्नके पथका अनुसरण करो। अभिमन्यु आदि बारह वीर महारथी कवच आदिसे सुसज्जित हो भीमसेन और धृष्टद्युम्नका समाचार प्राप्त करें। मेरा मन उनके विषयमें निश्चिन्त नहीं हो रहा है” || ५४-५५ है ।। त एवं समनुज्ञाता: शूरा विक्रान्तयोधिन:,युधिष्ठिरकी ऐसी आज्ञा पाकर पराक्रमपूर्वक युद्ध करनेवाले वे पुरुषमानी समस्त शूरवीर “बहुत अच्छा' कहकर दोपहर होते-होते वहाँसे चल दिये
pravṛttim adhigacchantu na hi śuddhyati me manaḥ | te samara-bhūmim punaḥ yuddhāya bhīmasena-dhṛṣṭadyumna-abhimukhāḥ prayayuḥ | tataḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ svān sainikān āhūya uvāca—“yūyaṃ sarva-śaktyā raṇa-bhūmau bhīmasena-dhṛṣṭadyumnayoḥ patham anusarata | abhimanv-ādayo dvādaśa vīrā mahā-rathinaḥ kavacādibhiḥ susajjitāḥ bhīmasena-dhṛṣṭadyumnayoḥ vṛttāntaṃ jānantu | na me manaḥ teṣu viṣaye niścintaṃ bhavati” iti || te evaṃ samanugyātāḥ śūrā vikrānta-yodhinaḥ “sādhu” iti uktvā madhyāhne tataḥ prasthitāḥ |
قال سنجيا: «دَعوهم يمضون، فإنّ قلبي لا يهدأ.» ثم عادوا يجتازون ساحة القتال، متجهين نحو بهيماسينا ودهريشتاديومنَة ليلتحقوا بالمعركة. عندئذٍ استدعى الملك يودهيشتيرا جنوده وأمر: «ابذلوا كامل قوتكم واتبعوا في الميدان الطريق الذي سلكه بهيماسينا ودهريشتاديومنَة. ولينطلق اثنا عشر من عظماء فرسان العربات—أبهيمانيو ومن معه—مكتملين بالدروع والسلاح، ليأتوا بخبر بهيماسينا ودهريشتاديومنَة؛ فإني لست مطمئنًا عليهم.» فلما أُذن لهم بذلك، أجاب أولئك الأبطال المتعززون الشجعان: «ليكن كذلك»، وانطلقوا من هناك عند انتصاف النهار.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, dharma expresses itself as responsible leadership: Yudhiṣṭhira does not act blindly but seeks accurate information, protects comrades, and directs action from conscientious concern rather than mere rage or ambition.
Sañjaya reports that forces move again toward the battlefield to support Bhīma and Dhṛṣṭadyumna. Yudhiṣṭhira summons soldiers and dispatches twelve elite warriors led by Abhimanyu to follow their path and bring back news, because he remains uneasy about their situation.