Adhyāya 78 — Bhīṣma’s Advance, Duryodhana’s Rally, and Concurrent Duels (भीष्मस्याभ्युद्यमः, दुर्योधनस्योत्साहवचनम्, विविधयुद्धवर्णनम्)
ग्रीवायां शूरसेनश्न तव पुत्रश्न मारिष । दुर्योधनो महाराज राजभिर्बहुभिवृत:,आर्य! महाराज! राजा शूरसेन तथा आपका पुत्र दुर्योधन--ये दोनों बहुत-से राजाओंके साथ क्रौंचव्यूहके ग्रीवाभागमें स्थित हुए
sañjaya uvāca |
grīvāyāṃ śūrasenaś ca tava putraś ca māriṣa |
duryodhano mahārāja rājabhir bahubhir vṛtaḥ ||
قال سنجيا: أيها الجليل، إن الملك شوراسينا وابنك دوريوذانا، أيها الملك العظيم، وقد أحاط بهما كثير من الملوك الحلفاء، اتخذا موضعهما في قسم «العنق» من تشكيل كراونتش القتالي. ويُبرز هذا الخبر أن دوريوذانا محميٌّ ومسندٌ بتحالف، كاشفًا الثقل الاستراتيجي والأخلاقي للقيادة في الحرب: فالسلطان يتعاظم بالعهود، غير أن المسؤولية عن العواقب تزداد عمقًا كذلك.
संजय उवाच
The verse highlights that martial power often rests on alliances and protective entourages; ethically, this intensifies a leader’s accountability—being ‘surrounded by many kings’ means one’s choices draw many into the results of war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the placement of key Kaurava figures: Śūrasena and Duryodhana are stationed at the ‘neck’ of the Krauñca battle-array, guarded and supported by numerous kings, indicating a strategically important and well-defended position.