Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Adhyāya 78 — Bhīṣma’s Advance, Duryodhana’s Rally, and Concurrent Duels (भीष्मस्याभ्युद्यमः, दुर्योधनस्योत्साहवचनम्, विविधयुद्धवर्णनम्)

ग्रीवायां शूरसेनश्न तव पुत्रश्न मारिष । दुर्योधनो महाराज राजभिर्बहुभिवृत:,आर्य! महाराज! राजा शूरसेन तथा आपका पुत्र दुर्योधन--ये दोनों बहुत-से राजाओंके साथ क्रौंचव्यूहके ग्रीवाभागमें स्थित हुए

sañjaya uvāca |

grīvāyāṃ śūrasenaś ca tava putraś ca māriṣa |

duryodhano mahārāja rājabhir bahubhir vṛtaḥ ||

قال سنجيا: أيها الجليل، إن الملك شوراسينا وابنك دوريوذانا، أيها الملك العظيم، وقد أحاط بهما كثير من الملوك الحلفاء، اتخذا موضعهما في قسم «العنق» من تشكيل كراونتش القتالي. ويُبرز هذا الخبر أن دوريوذانا محميٌّ ومسندٌ بتحالف، كاشفًا الثقل الاستراتيجي والأخلاقي للقيادة في الحرب: فالسلطان يتعاظم بالعهود، غير أن المسؤولية عن العواقب تزداد عمقًا كذلك.

ग्रीवायाम्in the neck/neck-part
ग्रीवायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्रीवा
FormFeminine, Locative, Singular
शूरसेनःKing Shurasena
शूरसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootशूरसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you/your
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मारिषO noble sir (address)
मारिष:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
राजभिःby/with kings
राजभिः:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःmany
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeVerb
Rootवृत
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त), वृ (वरणे/आवरणे)

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
Ś
Śūrasena
K
Krauñca-vyūha
M
many kings (allied rulers)

Educational Q&A

The verse highlights that martial power often rests on alliances and protective entourages; ethically, this intensifies a leader’s accountability—being ‘surrounded by many kings’ means one’s choices draw many into the results of war.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the placement of key Kaurava figures: Śūrasena and Duryodhana are stationed at the ‘neck’ of the Krauñca battle-array, guarded and supported by numerous kings, indicating a strategically important and well-defended position.