Shloka 14

Duryodhana’s Anxiety, Bhīṣma’s Reassurance, and Renewed Mobilization (दुर्योधनचिन्ता–भीष्मप्रत्याश्वासन–सेनानिर्गमनम्)

Devanagari script

ममैष आचार्यसुतो द्रोणस्यापि प्रिय: सुतः । ब्राह्मणश्न विशेषेण माननीयो ममेति च,शत्रुओंको संताप देनेवाले रथियोंमें श्रेष्ठ वीर अर्जुनने यह सोचकर कि अअभश्व॒त्थामा मेरे आचार्यका पुत्र है, द्रोणका लाड़ला बेटा है तथा ब्राह्मण होनेके कारण भी विशेषरूपसे मेरे लिये माननीय है; आचार्यपुत्रपर कृपा की

Transliteration

sañjaya uvāca |

mamaiṣa ācāryasutaḥ droṇasyāpi priyaḥ sutaḥ |

brāhmaṇaś ca viśeṣeṇa mānanīyo mame ti ca ||

Translation

قال سنجيا: «إنه ابنُ مُعلّمي، وهو أيضًا الابنُ المحبوبُ لدى درونا. ثم إنه، لكونه براهمنًا، فهو في نظري أحقُّ الناس بالإجلال على وجهٍ خاص». فإذ فكّر أرجونا—وهو أبرعُ فرسان العربة الحربية، مُحرقُ الأعداء—على هذا النحو، أبدى رحمةً نحو ابن المعلّم (أشڤاتّاما)، وكفَّ يده في خضمّ الحرب.

Word by Word

• {'sañjaya uvāca': 'Sanjaya said', 'mama': 'my

• to me', 'eṣaḥ': 'this (person)', 'ācārya-sutaḥ': 'teacher’s son', 'droṇasya': 'of Drona', 'api': 'also, even', 'priyaḥ': 'dear, beloved', 'sutaḥ': 'son', 'brāhmaṇaḥ': 'a Brahmin', 'ca': 'and', 'viśeṣeṇa': 'especially, in particular', 'mānanīyaḥ': 'worthy of respect/honor', 'iti': 'thus (quoting/thinking)'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Arjuna
• Aśvatthāmā
• Drona

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even amid warfare, dharma can require restraint: respect for one’s teacher’s family and for a Brahmin status is presented as an ethical reason to temper violence with compassion.

What is happening in the narrative?

Sanjaya describes Arjuna’s thought process regarding Aśvatthāmā: recognizing him as Drona’s beloved son and a Brahmin, Arjuna treats him with consideration rather than unbridled hostility.