Shloka 12
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
Devanagari script
प्रयास्यन्त्यन्तरिक्षं हि शरवृन्दैर्दिगन्तरे । तत्र तिष्ठति संनद्धः स्वयं राजा सुयोधन:
Translation
«إن جموعَ السهام تشقّ الفضاء إلى الجهات كلّها؛ وهناك يقف الملك سُيُوذَنَة (دوريوذَنَ) بنفسه مُتدرّعًا مُستعدًّا.»
Word by Word
प्रयास्यन्तिgo forth / move forward
प्रयास्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु: या)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन
अन्तरिक्षम्the sky, mid-air
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शरवृन्दैःby masses of arrows
शरवृन्दैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरवृन्द
Formनपुंसक, तृतीया, बहुवचन
दिगन्तरेin the quarter(s) / in the horizon-region
दिगन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिगन्तर
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
TypeVerb
Rootस्था (धातु: स्था)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
संनद्धःarmored, fully equipped
संनद्धः:
TypeAdjective
Rootसं-नद्ध (कृदन्त, धातु: नह्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुयोधनःSuyodhana (Duryodhana)
सुयोधनः:
Karta
TypeNoun
Rootसुयोधन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes