Shloka 1
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
संजय कहते हैं--भारत! जब रात बीती और प्रभात हुआ, तब भरतवंशियोंकी सेनाके अग्रभागमें स्थित हुए महामना भीष्म समग्रसेनासे घिरकर शत्रुओंसे युद्ध करनेके लिये चले। उस समय उनके मनमें शत्रुओंके प्रति बड़ा क्रोध था,अपर एकषेष्टितमो< ध्याय: अभिमन्युका पराक्रम और धृष्टद्युम्नद्वारा शलके पुत्रका वध संजय उवाच द्रौणिभूरिश्रवा: शल्यश्रित्रसेनश्व॒ मारिष । पुत्र: सांयमनेश्वैव सौभद्रं पर्यवारयन् संजय कहते हैं--माननीय राजन! द्रोणपुत्र अश्वत्थामा, भूरिश्रवा, शल्य, चित्रसेन तथा शलके पुत्रने सुभद्राकुमार अभिमन्युको आगे बढ़नेसे रोका
sañjaya uvāca | drōṇibhūriśravāḥ śalyaś citrasenaś ca māriṣa | putraḥ sāyamanes caiva saubhadraṃ paryavārayan ||
قال سنجيا: أيها الملك الموقَّر، إن أشفَتّامَا ابن درونا، وبُهوريشرافا، وشاليا، وتشيتراسينا—ومعهم ابن سايامانا—قد أحاطوا بأبهيمانيو ابن سوبهادرا، وكبحوا تقدّمه. وفي المناخ الأخلاقي للحرب، تُشير هذه اللحظة إلى تركيزٍ متعمَّد للقوة على بطلٍ فتيّ واحد، مُمهِّدةً لما سيُستعمل قريبًا في ساحة القتال من أساليب مثقلة بالإشكال الأخلاقي.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how power can be marshalled collectively against a single opponent, raising questions of fairness and kṣatriya-ethics in war. It prepares the reader to reflect on where strategy ends and adharma begins when many restrain one, especially a younger warrior.
Sañjaya reports to the king that several prominent Kaurava-side warriors—Aśvatthāmā, Bhūriśravā, Śalya, Citrasena, and Sāyamana’s son—encircle Abhimanyu (Subhadrā’s son) and prevent him from moving forward, setting up the ensuing combat episode.