Shloka 28
नक्षत्रैरर्धचन्द्रश्न शातकुम्भमयैश्चितम् । नरश्रेष्ठ तब भीमसेनने अत्यन्त वेगशालिनी एवं भारी और विशाल गदाको वहीं छोड़कर अत्यन्त भयंकर कर्म करनेकी इच्छासे तलवार खींच ली तथा ऋषभके चमड़ेकी बनी हुई अनुपम ढाल हाथमें ले ली। राजन्! उस ढालमें सुवर्णमय नक्षत्र और अर्धचन्द्रके आकारकी फूलियाँ जड़ी हुई थीं ।। २६-२७ ई ।। कालिड्रस्तु ततः क्रुद्धों धनुज्यामवमृज्य च,इधर क्रोधमें भरे हुए कलिंगराजने धनुषकी प्रत्यंचाको रगड़कर सर्पके समान विषैला एक भयंकर बाण हाथमें लिया और भीमसेनके वधकी इच्छासे उनपर चलाया
nakṣatrair ardhacandraiś ca śātakumbhamayaiś citam | narāśreṣṭha tadā bhīmaseno 'tyantavegaśālinīm evaṃ bhārīṃ viśālāṃ gadāṃ tatraiva tyaktvā 'tyantabhīṣaṇakarmecchayā khaḍgaṃ niṣkṛṣya ṛṣabhacarmakṛtām anupamāṃ phalakaṃ pāṇau jagrāha | rājan tasmin phalake suvarṇamayāni nakṣatrāṇy ardhacandrākṛtayaś ca phullikāḥ khacitā āsan || tataḥ kruddhaḥ kaliṅgarājo dhanujyām avamṛjya sarpaviṣopamaṃ bhīṣaṇaṃ bāṇam ādāya bhīmasenavadhecchayā tam abhyapātayat ||
قال سنجيا: «يا خيرَ الرجال، عندئذٍ ألقى بهيماسينا في الموضع نفسه صولجانه السريعَ جدًّا، الثقيلَ الضخم. وإذ اشتاق إلى إتيان فعلٍ هو الأشدُّ هولًا، استلَّ سيفه وأخذ بيده ترسًا لا نظير له من جلد ثور. أيها الملك، كان ذلك الترس مُطعَّمًا بزخارف نجومٍ من ذهب، ومُثبَّتًا بمسامير على هيئة أهِلّة. ثم إن ملك كالينغا، وقد اشتعل غضبًا، حكَّ وشدَّ وتر قوسه، وقبض على سهمٍ رهيبٍ كأنما سُمُّه سُمُّ حيّة؛ وبقصد قتل بهيما أطلقه نحوه.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the warrior ethic (kṣatriya-dharma) in which resolve and readiness are paramount, while also showing how anger (krodha) drives lethal intent. It implicitly warns that rage can sharpen violence, even as duty and courage demand disciplined action in battle.
Bhīma changes tactics: he leaves his heavy mace, draws a sword, and raises a richly ornamented bull-hide shield. In response, the enraged king of Kaliṅga prepares his bow and shoots a terrifying, serpent-like arrow at Bhīma, aiming to kill him.