Shloka 43

Rajo-dhūli-saṃmūḍha-saṅgrāmaḥ

The Dust-Obscured Battle and Mutual Charges

Devanagari script

उत्सृज्य समरे राजन्‌ पाण्डवं सव्यसाचिनम्‌ । अभ्यद्रवत पाज्चाल्यं द्रुपदं सेनया वृतम्‌

Transliteration

utsṛjya samare rājan pāṇḍavaṁ savyasācinam | abhyadravat pāñcālyaṁ drupadaṁ senayā vṛtam ||

Translation

قال سانجيا: أيها الملك، في خضمّ المعركة أعرض عن أرجونا الباندفي، الرامي الماهر بكلتا يديه، واندفع نحو دروبادا ملك البانشالا، وهو محاطٌ بجيشه.

Word by Word

• उत्सृज्य: having abandoned/left
• Type: Verb
• Root: उत्+सृज्
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-भावार्थ (क्रियाविशेषण)

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

• पाण्डवम्: the Pandava (Arjuna)
• पाण्डवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• सव्यसाचिनम्: the ambidextrous archer (Arjuna)
• सव्यसाचिनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सव्यसाचिन्
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• अभ्यद्रवत्: ran towards/charged at
• Type: Verb
• Root: अभि+द्रु
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• पाञ्चाल्यम्: the Panchala prince (Dhrishtadyumna)
• पाञ्चाल्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाल्य
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• द्रुपदम्: Drupada
• द्रुपदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रुपद
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• सेनया: by/with an army
• सेनया: Karana
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: स्त्री, तृतीया, एकवचन

• वृतम्: surrounded/encircled
• Type: Adjective
• Root: वृत (√वृ 'to cover/enclose')
• Form: क्त (past passive participle), पुं, द्वितीया, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Arjuna (Savyasācin)
• Drupada
• Pāñcālas
• army (senā)
• battlefield (samara)