Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश

Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction

त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्दन्दो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्‌

traiguṇya-viṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nitya-sattva-stho niryoga-kṣema ātmavān ||

قال سَنْجَيَا: «إنّ الفيدا تعمل في الغالب ضمن مجال الغونات الثلاث. فانهضْ يا أرجونا فوق الغونات الثلاث—وتحرّر من أزواج الأضداد كالفَرَح والحُزن، واثبتْ على الدوام في الصفاء والحقّ الباقيين، ولا تُبالِ بالاكتساب والحفظ، وكن مالكًا لنفسك».

त्रैगुण्य-विषयाःhaving the three guṇas as their scope
त्रैगुण्य-विषयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रैगुण्य + विषय
FormMasculine, Nominative, Plural
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karta
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Nominative, Plural
निः-त्रैगुण्यःfree from the three guṇas
निः-त्रैगुण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिः + त्रैगुण्य
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbe (become)
भव:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
Sampradana
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Vocative, Singular
निḥ-द्वन्द्वःfree from pairs of opposites
निḥ-द्वन्द्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिः + द्वन्द्व
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्य-सत्त्व-स्थःever established in (pure) being/sattva
नित्य-सत्त्व-स्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य + सत्त्व + स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
निḥ-योग-क्षेमःfree from concern for acquisition and preservation
निḥ-योग-क्षेमः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिः + योग + क्षेम
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मवान्self-possessed; having self-control
आत्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootआत्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Arjuna
V
Vedas

Educational Q&A

Do not let spiritual life be confined to guṇa-driven aims promised by ritual and worldly reward. Cultivate inner steadiness: transcend the pull of sattva-rajas-tamas, remain even-minded amid opposites, and act without anxiety for gain and security—rooted in self-mastery.

On the battlefield discourse, the teaching shifts Arjuna’s attention from reliance on Vedic ritual promises toward a higher discipline of equanimity and inner freedom, preparing him to act rightly without being bound by desire, fear, or fluctuating emotions.